Featured Posts

  • Prev
  • Next

Κύριε… τι είναι η ασπαρτάμη; (μέρος 2ο)

Posted on : 04-02-2010 | By : manaliss | In : Γενικά, Εκπαιδευτικά, Κοινωνικά, Ψυχολογία

Tags: , , ,

6

Η δεύτερη αυτή εγγραφή είναι συνέχεια της προηγούμενης και γίνεται με αφορμή ένα σχόλιο του Αντώνη.

Ρωτάει ο Αντώνης:  Το ερώτημα είναι αυτά τα 20 λεπτά ήταν μέσα στη στοχοθεσία της μέρας ή απλά δεν πρόσφεραν κάτι. Αν αυριο σε ρωτήσουν κάτι άλλο τι θα κάνεις; Αν εσύ αύριο τους ρωτήσεις τι είναι η απαρτάμη θα απαντήσουν;

Εδώ βάζει πάρα πολλά θέματα μέσα σε δυο γραμμές. Θα προσπαθήσω να τα αναπτύξω ένα ένα και να πω τη θέση μου.

“…ήταν μέσα στη στοχοθεσία της ημέρας…” Τι ακριβώς είναι άραγε η στοχοθεσία της ημέρας; Η στοχοθεσία είναι μια έννοια που με δυο λόγια λέει : όταν τελειώσουν το κεφάλαιο οι μαθητές πρέπει να έχουν επιτευχθεί  οι παρακάτω στόχοι… και μπαίνουν οι στόχοι που είναι ζητούμενοι. Σπάνια η στοχοθεσία έχει όριο μέρας. Γίνεται ένα σχέδιο για το τι θα πούμε στο μάθημα και πως θα το πούμε. Από εκεί και μετά όμως η τάξη έχει και αυτή το ρόλο της. Νομίζω ότι σημαντικός στόχος της Α’ λυκείου είναι να κατανοήσουν που βρίσκεται η Χημεία σήμερα και τι σημασία έχει για τη ζωή τους. Να πάψουν να θεωρούν τη χημεία μάθημα και μάλιστα δύσκολο και να μπορέσουν να την αντιληφθούν σαν μια καθημερινότητα. Όπως δηλαδή πραγματικά είναι.

“…ή απλά δεν προσέφεραν κάτι…” : Εδώ είμαι όπως λένε κάθετα αντίθετος. Τα παιδιά όταν ρωτάνε κάτι περιμένουν μια απάντηση. Άρα τα έχει προβληματίσει με κάποιο τρόπο αυτό που ρωτάνε. Κατά συνέπεια οφείλουμε μια απάντηση. Κυρίως σε θέματα προσδιορισμού της θέση τους στο κόσμο και αν μοιάζουν ή όχι με τα μοντέλα που τους πλασάρουν, οφείλουμε όχι να τους δώσουμε έτοιμη λύση αλλά να τους δώσουμε ένα τρόπο να κρίνουν για να μπορέσουν να δουν που βρίσκονται. 22 χρόνια καθηγητής μπορώ να διαβεβαιώσω ότι αυτά που θυμούνται οι παλιοί μου μαθητές δεν είναι πως γράφονται οι αντιδράσεις αλλά αυτές οι συζητήσεις για θέματα καθημερινά και πως μπαίνει η Χημεία μέσα σε αυτά. Και μια και εδώ θίγονται λεπτά θέματα διατροφής, δίαιτας, αλλά και επικίνδυνα θέματα όπως η νευρική ανορεξία, χρειάζεται πολύ προσοχή. Δεν σηκώνουμε το χαλάκι να τα βάλουμε από κάτω αλλά τα αντιμετωπίζουμε όπως είναι και στο βαθμό που γνωρίζουμε, Προχθές πολλές φορές είπα δεν ξέρω. Γιατί όντως δεν ήξερα. Δεν παραπληροφόρησα, και αυτά που τους είπα είναι σωστά. Άρα αν προβληματίστηκαν και ψάχτηκαν λιγάκι σας διαβεβαιώνω ότι προσέφεραν απείρως περισσότερα από το να μάθουν ποιες είναι οι μεταθετικές αντιδράσεις. Αν δε, σε βάθος χρόνου, έστω και ένας μαθητής το σκεφτεί μια φορά παραπάνω για κάποια επιλογή, από αυτά τα θέματα – εκτός ύλης που συζητάμε εντός τάξης – και το ψάξει λίγο παραπάνω – τότε δεν το συζητάμε, προσφέρουν πάρα πολλά. Μη μετρήσιμα πολλά.

Αν η αγωνία βρίσκεται στο αν θα βγει η ύλη, υπάρχει πάντα η υπεύθυνη αντιμετώπιση, γιατί είναι γνωστό ότι η Χημεία είναι μάθημα υποδομής. Το σημερινό μάθημα υποστηρίζει το αυριανό κοκ.Η ύλη βγαίνει και βγαίνει σωστά. Τα παιδιά πάνε στην επόμενη τάξη με δεδομένο ότι έχουν διδαχθεί όλα όσα θα τους επιτρέψουν να επιλέξουν την παραπέρα πορεία τους χωρίς να περιορίζονται από τις γνώσεις τους σε ένα μάθημα. Το ότι τα έχουν διδαχθεί είναι δεδομένο. Το αν τα έχουν μάθει είναι ζητούμενο.

“…Αν αύριο σε ρωτήσουν κάτι άλλο τι θα κάνεις…” : Το αύριο είναι μακριά. Αλλά όταν με ρωτήσουν, ανάλογα την ερώτηση και αν έχω κάτι να τους πω που κατά την κρίση μου θα ήταν χρήσιμο, τότε μπορεί να το ξανακάνω. Αλλά αν κρίνω ότι είναι ερώτηση “μασουλήματος χρόνου” τότε απλά θα προσπεράσω με μια δήλωση του τύπου …Έλα στο μάθημά μας τώρα… και γυρνώντας στον μαθητή θα του πω ότι αν θέλει να του πω δυο πράγματα να έρθει στο διάλειμμα. Εγώ του δίνω την επιλογή. Αν πράγματι τον ενδιαφέρει το θέμα θα έρθει να ρωτήσει και εγώ του προσφέρω το διάλειμμα μου και το χρόνο της ανάπαυλας μου από ώρα σε ώρα. Αν δεν τον ενδιαφέρει… τότε θα πάει διάλειμμα και εγώ θα κάνω το δικό μου.

“…Αν αύριο εσύ τους ρωτήσεις τι είναι η ασπαρτάμη θα ξέρουν;” Και γιατί να τους “εξετάσω” για την ασπαρτάμη;  Σίγουρα θα έχουν  μια ιδέα. Δεν χρειάζεται να ξέρουν τύπους. Χρειάζεται να γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να παίρνουν με το τόνο την ουσία αυτή γιατί “κουράζει” το συκώτι, μια και εκεί μεταβολίζεται, και ότι αν πάρουν πολλή ποσότητα από αυτή την ουσία καλά θα κάνουν να μην απομακρύνονται από τη τουαλέτα.

Όμως κατάλαβαν τη σημασία ενός σωστού πρωινού, την έννοια του σακχάρου και πως δουλεύει ο οργανισμός στον μεταβολισμό – τουλάχιστον όσοι το παρακολούθησαν προσεκτικά και συμμετείχαν στη συζήτηση.

Η τάξη είναι μια κατάσταση που είναι δυναμική. Αν ο ρόλος του καθηγητή είναι αυτός του κασετοφώνου και του εξεταστή το έχεις χάσει. Τη τάξη την αφουγκράζεσαι. Μια μισοκοιμισμένη τάξη με μια συμβατική διδασκαλία θα αποκοιμηθεί και κανείς δεν θα ακούσει τίποτα. Αν αντίθετα τη τραβήξεις και τη παρασύρεις σε μια κουβέντα και τους βάλεις να δραστηριοποιηθούν σε θέματα που τους ενδιαφέρουν τότε τους “έχεις”.  Δεν μπορεί να είσαι κασετόφωνο για να μη χάσεις την ύλη. Οι μαθητές είναι άνθρωποι που έχουν και άλλα να τους απασχολούν, εκτός από τη σωστή γραφή των χημικών εξισώσεων. Και ποιος θα τους λύσει αυτές τις απορίες; Πως θα μπορέσουν και αυτοί να δουν ότι τους αντιμετωπίζεις σαν ανθρώπους και δέχεσαι την απορία τους.

Όσοι είναι στις τάξεις το έχουν δει να γίνεται. Δεν μπορεί να είσαι αφ’ υψηλού και “υπεράνω”. Νομίζω ότι πρέπει να υπάρχει ο σεβασμός απέναντι στου μαθητές και τις απορίες τους και τις ανάγκες τους. Από την άλλη πρέπει να υπάρχει υπεύθυνη αντιμετώπιση της γνώσης, ώστε να έχουν όλοι τη δυνατότητα να αποκτήσουν τα εφόδια που τους είναι απαραίτητα για να μπορέσουν, όταν χρειαστεί να επιλέξουν κατεύθυνση σπουδών, να μην έχουν περιορισμό του τύπου “αυτό το μάθημα δεν το καταλαβαίνω άρα δεν μπορώ να πάρω αυτή τη κατεύθυνση” και άλλα τέτοια. Μπορώ να αναφέρομαι για πολύ ώρα ακόμα σε παραδείγματα τέτοιου τύπου. Δεν νομίζω ότι έχει όμως κάποιο νόημα.

Ο τύπος της εκπαίδευσης και η ουσία της εκπαίδευσης δυστυχώς δεν ταυτίζονται. Θα έπρεπε αλλά είναι δύσκολο. Ετοιμάζουμε τους μαθητές μας για ένα αύριο που κανείς δεν ξέρει πως θα είναι. Βγάλαμε σχέδια και προγράμματα με βάση τα δικά μας δεδομένα τότε που δεν ξέραμε τι είναι ΙΝΤΕΡΝΕΤ και θέλουμε να τα εφαρμόσουμε. Κάνουμε μάθημα με βιβλία γραμμένα το 1997 μεταφρασμένα από αμερικάνικο βιβλίο του 1992 που σημαίνει ότι γράφτηκε γύρω στο 1990 και έχει θέμα “ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ”. Να πω τι στα παιδιά για τα floppy disk και για τη βιντεοκάμερα με το σωλήνα VIDIKON (!!!) όταν τα DVD, MP3, c-mos, tft, lcd, … είναι άγνωστες λέξεις για το βιβλίο. Και όμως το μάθημα έχει και αναλυτικό πρόγραμμα και παιδαγωγικούς στόχους σε ένα κόσμο που έχει πεθάνει (αυτόν του βιβλίου) εδώ και 10 χρόνια. Αυτά για τη στοχοθεσία.

Πολλά είπα. Σας έπρηξα πάλι…Τέλος πάντων. Οι συνάδελφοι θα καταλάβουν. Οι μη συνάδελφοι θα πάρουν μια ιδέα για το τι γίνεται μέσα στη τάξη. Όχι τίποτα άλλο αλλά μου τη δίνει όποτε λέω ότι είμαι καθηγητής να ακούω “Χμ!!! τρεις μήνες διακοπές…” Τη ευθύνη μας και το άγχος μας για το πως θα βγάλουμε αυτά τα παιδιά σε ένα αύριο… περίεργο. Το ότι πρέπει να είμαστε “αιώνια έφηβοι” και “μέσα στα πράγματα” για να μπορέσουμε να πιάσουμε το σφυγμό των πραγμάτων, το συνεχές διάβασμα και τη συνεχή ανανέωση…. Όλα αυτά είναι δεδομένα. Εδώ τα φυσικά σας παιδιά (που είναι 1-2 άντε τρία) δεν τα αντέχετε για πολύ, εμείς που έχουμε 25-30 και όλα διαφορετικά… για εμάς είναι εντάξει και άνετα.

Τέλος πάντων. Τη καλησπέρα μου…. (έρχεται συνέχεια)

Το τέλμα και το δημιουργικό.

Posted on : 06-12-2009 | By : manaliss | In : Αυτοκριτική, Εκπαιδευτικά, Κοινωνικά

Tags: , , ,

0

Είναι φορές που με πιάνει μια άρνηση. Αρκετές φορές στο παρελθόν, και μάλλον σε τακτά διαστήματα – θα έλεγα – εμφανίζω μια τάση να μη κάνω τίποτα. Σε αυτές τις περιπτώσεις βρίσκω ότι έχω πέσει σε ένα τέλμα και γενικά δεν κάνω διάθεση να βγω. Οι αφορμές πολλές. Μπορεί κάτι που έγινε στο σχολείο, μπορεί μια κουβέντα που μου είπαν φίλοι ή μια αποτυχία σε κάποια δουλειά που ανέλαβα.

Σε μια τέτοια κατάσταση ήμουνα εδώ και ένα μήνα περίπου. Για διάφορες μικροαφορμές, είχα σπαστεί και απλά δεν έκανα “δουλειές” που έπρεπε να κάνω. Και απλά περνούσε ο καιρός. Στις επαγγελματικές μου υποχρεώσεις ήμουν συνεπής αλλά όχι όπως εγώ θα ήθελα. Η δουλειά και οι σημειώσεις που έδινα ήταν “ανακατασκευασμένες” σημειώσεις. Βέβαια αυτό στην πράξη δεν σημαίνει κάτι ιδιαίτερο γιατί το βιβλίο είναι το ίδιο, η ύλη είναι η ίδια, οι απαιτήσεις είναι οι ίδιες. Άρα είναι λειτουργικά σωστές. Και επαρκείς. Αλλά εμένα ΔΕΝ μου άρεσαν.

Τη προηγούμενη βδομάδα με το κλειστό σχολείο, μάζεψα το μυαλό μου, όπως λένε και τα έβαλα κάτω. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά… Πήρα χαρτί και μολύβι και άρχισα το γράψιμο. Έτσι έχω μάθει να λειτουργώ. Αν δεν τα δω γραμμένα δεν μου λένε τίποτα. Αν δεν έχω χαρτί να μουτζουρώσω μπροστά μου δεν μου βγαίνει. Πήρα λοιπόν τα μπλοκάκια μου, τα έβαλα κάτω και έγραψα το DO’s και DONT’s που θα έλεγαν τα εγγλεζάκια. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία ανασκουμπώθηκα και voila!!!! σήμερα τελείωσα το πρώτο δωδεκασέλιδο εντελώς καινούργιων σημειώσεων. Ξεκίνησα από λευκό χαρτί. Και ακολούθησα τη λογική των παραδόσεων. Δηλαδή όπως κάνω το μάθημα μέσα στη τάξη, με ό,τι λέω και όσα παραδείγματα χρησιμοποιώ, τα έγραφα. Τελικά λέω πολλά, από ότι φαίνεται. Γιατί αυτές οι δώδεκα σελίδες είναι δυο ώρες διδασκαλίας, και φυσικά είναι “μονόλογος”. Δεν έχω την αλληλεπίδραση των μαθητών. Τις απορίες ή τις διευκρινήσεις. Βέβαια από την εμπειρία μου πέρασα όσες απορίες συνήθως ρωτάνε όλα αυτά τα χρόνια, προσπαθώντας να τις προλάβω. Αλλά πάντα στο “ζωντανό μάθημα” υπάρχει πρωτοτυπία. Μια άλλη ιδέα που πέρασε από το μυαλό μου ήταν με την άδεια των μαθητών να βγάλω το κινητό μου στην έδρα και να μαγνητοφωνώ όλο το μάθημα. Απομαγνητοφωνώντας το θα μπορούσα και με μεγαλύτερη ακρίβεια και σαφήνεια να απαντήσω στα ερωτήματα. Αλλά δεν ξέρω αν είναι “πρέπον”. Θα μπορούσε από την άλλη να χρησιμεύσει και σαν ένα ηχητικό αρχείο, επανάληψης για τους μαθητές. Ακόμα καλύτερα θα ήταν μια βιντεοκάμερα. Αλλά και πάλι δεν ξέρω.

Αυτές οι ιδέες μου “ήρθαν” όταν προ καιρού βρήκα στο διαδίκτυο μαγνητοσκοπημένες διαλέξεις από αμφιθέατρα κολλεγίων και πανεπιστημίων σε διάφορα θέματα, χημείας και βιολογίας. Ίσως το ηχητικό μαζί με τον διαδραστικό πίνακα να έδιναν μια λύση επανάληψης. Από την άλλη έχουμε το διαδίκτυο. Το MOODLE εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση αν και δεν μπαίνουν οι μαθητές όσο θα ήθελα. Σε ερώτηση γιατί, η απάντηση ήταν … Μα κύριε είναι σχολείο. Είμαστε όλο το πρωί, θα είμαστε και το απόγευμα; Αυτό δείχνει ότι δεν έχουμε πείσει ακόμα για κάποια πράγματα.

Πήρε μεγάλες διαστάσεις η συζήτηση της υπουργού παιδείας με τους μαθητές στο αμφιθέατρο του Υπουργείου παιδείας, Είδαμε και ακούσαμε πολλά. Πολλά από αυτά γνωστά σε όλους εμάς τους μάχιμους καθηγητές τάξης. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί προκάλεσε έκπληξη η ειλικρίνεια των παιδιών. Αφού έτσι είναι. Αλλά από την άλλη είναι και πολλά παιδιά που δεν έχουν ξεκαθαρίσει τα ίδια τι θέλουν και πως θέλουν να κινηθούν. Δηλαδή μέσα στη τάξη οι συμπεριφορές διαφοροποιούνται. Κάποια παιδιά όντως διεκδικούν το καλύτερο – και καλά κάνουν – κάποια άλλα δεν έχουν καμία διάθεση για οτιδήποτε και δυναμιτίζουν το μάθημα. Εκεί  είναι αυτές οι ισορροπίες που πρέπει να κρατάει κάθε καθηγητής μέσα στη τάξη. Θα συμφωνήσω με την υπουργό ότι η διδασκαλία θέλει ταλέντο. Αλλά δεν φτάνει και μόνο αυτό. Για μένα μετά από 22 χρόνια, η διδασκαλία θέλει να ακούς, να μαθαίνεις να ελίσσεσαι και να κατέχεις το μάθημα. Να μπορείς να το “κατεβάσεις” στο επίπεδο του 15χρονου και να μπορεί να σε παρακολουθήσει. Αλλά επιμένω. Κυρίως να ακούς. Αν δεν μπορείς να αντιληφθείς τι γίνεται μπροστά σου, στη τάξη σου, με τους μαθητές σου το έχεις χάσει. Δηλαδή έχεις ξεμείνει μόνος πάνω στην ” έδρα” να σολάρεις με ένα αδιάφορο κοινό να χασμουριέται από κάτω, και εσύ απεγνωσμένα, να προσπαθείς να τραβήξεις το ενδιαφέρον με “αστεία” που μόνο εσύ καταλαβαίνεις, με αναφορές που μόνο εσύ μπορείς να ερμηνεύσεις. Ναι μπορεί να είναι πολύ σκληρή η τάξη αν δεν μπορείς να τη παρακολουθήσεις.

Διάβασα σήμερα ένα άρθρο για το ηλεκτρονικό βιβλίο. Είναι καλή ιδέα. Κυρίως λειτουργική. Αλλά εγώ δεν κατάλαβα. Όλος εκείνος ο κύκλος εργασιών με τα δεκάδες χιλιάδες βιβλία ανά μάθημα και ανα τάξη και ανά βαθμίδα τι θα γίνει; Δηλαδή για να γίνω σαφής. Πάρτε τα βιβλία των παιδιών σας και κοιτάξτε πόσες χιλιάδες βιβλιά έχουν βγει από το καθένα.  Και μετά σκεφτείτε αυτά το νούμερο Χ 12 για όλες τις τάξεις γυμνασίου – δημοτικού και θα έχετε χοντρικά το πλήθος των βιβλίων που τυπώνονται κάθε χρόνο (για παράδειγμα 6 τυχαία βιβλία που πήρα του γιού μου του μικρού – γ’ γυμνασίου- είχαν όλα τιραζ πάνω από 150.000 αντίτυπα). Ολόκληρο το καλοκαίρι, ένας ολόκληρος κόσμος δουλεύει και πληρώνεται για κάποια εκατομύρια αντίτυπα. Και αυτά θα αντικατασταθούν με ένα ηλεκτρονικό βιβλίο αξίας 250 € και ένα στικάκι με όλα τα βιβλία και πολλά παραπάνω. Μπορεί το πραγματικό κόστος να είναι περίπου το ίδιο με το βιβλίο, τη πρώτη φορά, με δεδομένο όμως ότι το βιβλίο e-book θα παραμείνει και για τις επόμενες χρονιές, θα έχουμε μια τεράστια εξοικονόμηση χρημάτων. Ακόμα και αν αντικατασταθούν τα σπασμένα e-books στο τέλος της χρονιάς (η έστω και με ένα κόστος συμμετοχής μικρότερο της αρχικής αγοράς- για να έχουμε και ένα κίνηρο να τα προσέξουν) , πάλι θα έχουμε εξοικονόμηση. Αυτά τα χρηματα που θα πάνε; Θα γυρίσουν στη παιδεία; Θα γίνουν υποδομές ή θα χαθούν σε κάποιο απύθμενο βαρέλι, από αυτά που έχει πάρα πολλά το ελληνικό δημόσιο. Γιατί εντάξει, να ελαφρύνουμε τη πλάτη των παιδιών από το φορτίο των βιβλίων. Να αναλάβουμε το κόστος της αγοράς και το κοινωνικό κόστος του κλάδου των εργαζομένων στην αναπαραγωγή των βιβλίων, αλλά κάπου πρέπει να δούμε και την ουσία των πραγμάτων. Δεν τα κάνουμε αυτά ώστε στις επόμενες εκλογές να κάνουμε απολογισμό για το τι κάναμε. Τα κάνουμε για να φέρουμε αποτελέσματα. Να κάνουμε τους μαθητές να ψάχνουν, να εργάζονται, να έχουν κίνητρο να μαθαίνουν. Όσο έρχονται στο σχολείο γιατί τους στέλνουμε και όχι γιατί θέλουν, το βλέπω δύσκολο.

Είναι πολλά πάρα πολλά. Σας έφτιαξα ένα “χαρμάνι” δεκαπέντε θεμάτων – που λεει ο λόγος – τα ανακάτεψα όλα. Ψάξτε τα και προβληματιστείτε. Εγώ θα επανέλθω ίσως με πιο συγκεκριμένες σκέψεις σε ορισμένα θέματα. Αυτό που ήθελα να πω ξεκινώντας είναι ότι αποφάσισα να ξεκολλήσω. Να αφήσω όλα εκείνα τα “μικρά” πράγματα που με ρίξανε πίσω, γιατί τελικά δεν αξίζει να ασχολείσαι, και να ξεκινήσω να φτιάχνω καινούργια πράγματα. Αρχίζοντας από τις “απαρχαιωμένες” σημειώσεις, όπως τις χαρακτήρισε κάποιος “μοντέρνος” συνάδελφος. Όσοι πιστοί προσέλθετε και συνεισφέρετε με τις απόψεις σας.

Μέχρι τότε χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν σήμερα και γενικά στις μέρες που έρχονται. Τη καλησπέρα μου. Πάω για τηλέφωνα.