Featured Posts

  • Prev
  • Next

Μια καταπληκτική ημέρα στο Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών.

Posted on : 23-10-2014 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά

0

Όλα ξεκίνησαν στη βραδιά του Ερευνητή στο Δημόκριτο. Εκεί βρήκα το φίλο μου τον Γιώργο που με προσκάλεσε με τους μαθητές μου στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Αυτό ήταν… τι το είπε… Το κανόνισα άμεσα και μάλιστα στις μικρές διακοπές ώστε να μπορέσουν να έρθουν και οι μαθητές της Γ Λυκείου χωρίς να χάσουν μαθήματα στο σχολείο. Αν και δεν ξέρω τι ήταν πιο σημαντικό.

Σήμερα βρεθήκαμε λοιπόν στο ΕΙΕ αλλά μας την είχε “στημένη” ο καιρός μια και εγώ ίσα που πρόλαβα να φτάσω στεγνός. Πολλα από τα παιδιά δυστυχώς έγιναν “παπιά” μια και στις 11 και για ένα τέταρτο έβγαζε καρεκλοπόδαρα… ακριβώς δηλαδή την ώρα της συγκέντρωσης.

Τελικά μαζευτήκαμε και πήγαμε στην αίθουσα των σεμιναρίων όπου μας παρουσιάσανε το ΕΙΕ οι κ. Σωτηρούδης και κ Μούσδης, δίνοντας μας μια εικόνα για το τι σημαίνει Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

IMG_4666

Αφού μας ανέπτυξαν τις βασικές αρχές της έρευνας μετά βγήκαμε “βόλτα” στα εργαστήρια. Ξεκινήσαμε από τον τέταρτο όροφο που είχε τα εργαστήρια χημείας. Το ενδιαφέρον ήταν μεγάλο και οι μαθητές παρακολούθησεν με μεγάλη προσοχή όλα όσα ακούγονταν.

IMG_4668

Ο κ. Γιώργος Μούσδης εξηγεί στους μαθητές τα μυστικά της Χημείας και τον τρόπο με τον οποίο “δημιουργούμε” μια καινούργια ένωση και την διαδικασία με την οποία πραγματοποιείται η έρευνα.

IMG_4670

Έδώ μάθαμε τα μυστικά της φασματοσκοπίας και της ανίχνευσης. Υπήρχε όμως ένα σοβαρό κενό. Οι μαθητές δεν κάνουν πλέον οπτική. Και δεν μπορούσαν να καταλάβουν τα φάσματα απορρόφησης ή εκπομπής για τα οποία ακούγανε. Οι μαθητές της Γ Λυκείου τα έχουν ακούσει και μελετήσει. Οι μαθητές της Β Λυκείου όμως όχι. Και όταν τους μίλησαν για διαμοριακές δυνάμεις και κολλοειδή συστήματα διασποράς ή με άλλα λόγια γαλακτώματα, δεν καταλάβαιναν τι άκουγαν. Γιατί πλέον στη Β Λυκείου δεν κάνουν ούτε προσθετικές ιδιότητες, ούτε δεσμούς υδρογόνου. Επίσης δεν κάνουν χημική κινητική ή θερμοχημεία, για να μπορούν να γνωρίζουν το ρόλο της ενέργειας στη πραγματοποίηση μιας χημικής αντίδρασης. Και θα πρέπει να ρωτήσω : έχουν σκεφτεί άραγε πότε θα τα μάθουν αυτά οι μαθητές… ή μήπως δεν θα τα μάθουν.

IMG_4675

Στο εργαστήριο Χημείας μαθαίνουν για το κενό και τη σημασία του στην έρευνα. Τον ρόλο του απαγωγού και την σημασία των διαλυτών.

IMG_4677Στο εργαστήριο φυσικοχημείας, μαθαίνουμε ότι ένα άδειο δοχείο δεν είναι ποτέ άδειο γιατί περιέχει αέρα. Και αν εμείς βάλουμε ένα “άδειο” σωλήνα σε υγρό άζωτο, πολύ σύντομα “γεμίζει” με υγρό οξυγόνο, του ατμοσφαιρικού αέρα. Και συνειδητοποιούμε ότι το άδειο έχει άλλη έννοια στη καθημερινή ζωή και άλλη στο εργαστήριο.

Μετά κατεβήκαμε στα “υπόγεια” του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, όπου είδαμε μια συσκευή Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού (NMR) όπου μάθαμε πολύ απλά και γρήγορα πως λειτουργεί σε περιβάλλον υπεραγωγιμότητας ( Υγρό Ήλιο με -270 οC και περιτύλιγμα υγρού αζώτου – 196 οC )

IMG_4687

Μετά παρακολουθήσαμε μια σύντομη παρουσίαση της χρωματογραφίας και πως αυτή συνδυάζεται με τη συσκευή NMR για να βρούμε άγνωστες ουσίες.

IMG_4690

 Κλείνοντας περάσαμε από τη βιβλιοθήκη που είναι ένα πραγματικό διαμάντι με άπειρο υλικό και την δυνατοτητα να τη επισκεφτεί όποιος θέλει. Αν έχεις το δικό σου υπολογιστή, μπορείς να διαβάσεις ό,τι θέλεις και να πάρεις και δουλειά στο σπίτι – στο στικάκι.  Αν δεν έχεις υπολογιστή με 1 € ( + 0,23 € ΦΠΑ) μπορείς να χρησιμοποιήσεις για μια ημέρα ( περίπου ένα οκτάωρο) τους εγκατεστημένους υπολογιστές… καθόλου άσχημα αν σκεφτείς ότι στη βιβλιοθήκη είναι συνδεδεμένο το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης με ό,τι υπάρχει από έρευνα σε όλα τα πανεπιστήμια της Ελλάδας αλλά και από πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού και περίπου το 80 % από αυτό το υλικό είναι ανοικτό στο κοινό.

IMG_4693

Και άφησα το καλύτερο για το τέλος. Η επίσκεψη είναι ελεύθερη – χωρίς εισιτήριο κλπ κλπ -. Απλά  χρειάζεται συνεννόηση για να σας περιμένουν, μια και δεν μπορείτε να επισκεφτείτε τους χώρους των εργαστηρίων αν δεν το έχετε κανονίσει.

Όλοι οι οικοδεσπότες μας ηταν ευγενικοί και πρόθυμοι να μας απαντήσουν σε ό,τι απορίες είχαμε. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που είχαμε ήταν ο χρόνος… ήταν λίγος. Μακάρι να μπορούσαμε να κάτσουμε παραπάνω ώρα, για να δούμε και άλλα πράγματα.

Όπως και να έχει ήταν μια καταπληκτική ημέρα… που αξίζει να τη ζήσουν όσο το δυνατόν περισσότεροι μαθητές.

Τη καλησπέρα μου.

Το πρώτο διαγώνισμα

Posted on : 22-10-2014 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά

0

exam-stress1

 Προχθές έβαλα το πρώτο διαγώνισμα στη Γ Λυκείου. Φέτος έχω 12 μαθητές στη θετική κατεύθυνση και προβληματίστηκα στο τι μορφή θα έχει το διαγώνισμα.

Να εξηγήσω λίγο περισσότερο. Το πρώτο διαγώνισμα πρέπει να έχει κατά την άποψη μου κάποια “φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά”. Ειδικότερα το διαγώνισμα πρέπει να είναι αρκετά δύσκολο, ώστε να τους κρατήσει σε εγρήγορση, και ταυτόχρονα αρκετά εύκολο για αν μη τους απογοητεύσει. Δύσκολη ισορροπία. Και σε ένα βιβλίο εξαντλημένο όπου ψάχνουμε 15 χρόνια τώρα να “βγάλουμε από τη μύγα ξύγκι” διαλέγοντας ακραία θέματα, με τη λεπτομέρεια της λεπτομέρειεας, ή θέματα που γράφουν, γράφουν, γράφουν, και κάνουν πράξεις, κάνουν πράξεις, κάνουν πράξεις… Κατω από τέτοιες συνθήκες ψάχνεις να βγάλεις θέματα. Και τα θέματα αυτά δεν μπορεί να είναι γελοία, γιατί τότε όλοι θα γράψουν “35” και θα δημιουργηθεί η λαθεμενη εικόν αότι η Χημεία είναι περίπατος. Από την άλλη αν βάλεις”άπιαστα θέματα” τότε θα γράψουν όλοι χάλια και πάλι θα δημιουργηθούν λαθεμένς εικόνες.

Ξεκινάς λοιπόν τις ισοροπίες, ψάχνοντας να βρεις μερικά απλά – όχι εύκολα  – θέματα και μετά μερικά πιο “τσιμπημένα” και τέλος 2-3 μονάδες με θέματα έξυπνα, που να μπορούν να τα βγάλουν από το βιβλίο, αλλά να θέλουν το κάτι παραπάνω, ώστε να φανεί εκείνος ο μαθητής που είναι καλύτερος και να “επιβραβευθεί” με ένα καλύτερο βαθμό.  Ψάχνεις δεξιά,  αριστερά, διαβάζεις σε βιβλία ή στο διαδίκτυο θέματα διάφορα και μετά τα φέρνεις στα μέτρα σου. Τα προσαρμόζεις σε αυτά που έχεις εσύ πει στη τάξη, σε αυτά που έχεις τονίσει και έχεις επιμείνει. Ελέγχεις τη συμβατότητα με το βιβλίο ( το ένα και μοναδικό βιβλίο “ευαγγέλιο” ) και μετά τα περνάς στον υπολογιστή. Αφήνεις τη ζύμη να ξεκουραστεί… Ώπα αυτό είναι από άλλο. Αφήνεις το μυαλό να ξεκουραστεί από τα θέματα ( 1-2 μέρες) και μετά τα λύνεις. Για δύο λόγους. Για να δεις αν λύνονται – σίγουρα – αλλά και για να ελέγξεις το χρόνο που χρειάζεσαι. Το αν λύνονται έχει να κάνει με διατυπώσεις, λάθη αριθμητικά, στην αντιγραφή ή και στη σκέψη. Για τον χρόνο, μετράς τον δικό σου χρόνο που χρειάζεται για να τα λύσεις (κανονικά όχι “σκαρίφημα” – για να δώσεις και τις λύσεις μετά στους μαθητές ) και βάζεις το χρόνο σου Χ2+ συνήθως για να υπολογίσεις τον χρόνο που θέλουν οι μαθητές. Έτσι έχεις μια εικόνα.  Δηλαδή ένα ωριαίο διαγώνισμα ( σχολική ώρα 40 λεπτών – ωφέλιμο ) πρέπει να θέλει για τις λύσεις του περίπου 15-20 λεπτά από το καθηγητή.

Το μαζεύεις και το διορθώνεις… με διαφάνεια και σαφήνεια. Έχεις προαποφασίσει από τη λύση που έχεις γράψει, ποιες μονάδες πάνε που και πως κατανέμονται. Έτσι όλα τα γραπτά αξιολογούνται με τα ίδια κριτήρια και χωρίς “εύνοιες” η “αποκλίσεις”. Σε κάθε γραπτό προσπαθείς να σχολιάσεις τα λάθη, ώστα να μπορέσει να καταλάβει ο μαθητής τι δεν πήγε καλά. Τι σημαίνει αυτό; 5-10 λεπτά το γραπτό ή 150 -300 λεπτά το τμήμα ( 2,5 – 5 ώρες) και για τάξη ( που ισχύει για εμένα ) από 7 μέχρι 12 – 13 ώρες. Οπότε πάει το Σαββατοκύριακο. Ναι γιατί μεσοβδόμαδα έχεις άλλα “καθημερινά να φτιάξεις”.

Και τα παραδίνεις… και τότε θέλουν διευκρινίσεις. Ας έχουν τις λύσεις και το γραπτό μπροστά τους θέλουν διευκρινίσεις. Συνήθως η παράδοση του γραπτού σημαίνει τουλάχιστον μισή ώρα σε σχόλια και συζητήσεις. Χώρια που μεγάλο μέρος της συζήτησης, αφορά το “τι πήρες εσύ…. εγώ πήρα…”.

Εσύ εν τω μεταξύ έχεις βγάλει τα συμπεράσματά σου για το τί έχουν ή δεν έχουν καταλάβει. Ξέρεις τι να περιμένεις, και ξέρεις ότι μόλις δοθεί η αφορμή σε επόμενα κεφάλαια, κάποια σημεία πρέπει να τα επαναλάβεις. Μπορεί να μη γίνει αντιληπτό από τους πολλούς, αλλά εσύ θα τα ξαναπείς, και θα τα θυμίσεις.

Αν τώρα μιλάμε για την Γ Λυκείου, έχουμε 2-3 σημεία παραπάνω. Δηλαδή, οι μαθητές της Γ Λυκείου όντας πολύ πιεσμένοι χρονικά, είναι πιο ευαίσθητοι σε απογοητεύσεις. Άρα και στη βαθμολογία – στα σχόλια – τονίζεις τα θετικά σημεία του λάθους ( ναι γίνεται ) και στα σχόλια, δίνεις περισσότερο κατευθύνσεις στο να διορθώσει το λάθος παρά να το υπερτονίσεις. Και μετά προσπαθείς να βρεις τι μπορείς να κάνεις να βοηθήσεις. Συνήθως το συζητάς με τον μαθητή και του ζητάς να εντοπίσει το είναι αυτά που δεν καταλαβαίνει και προσπαθείτε να βρείτε με ποιο τρόπο μπορείτε να καλύψετε αυτά τα κενά.  Ο μαθητής πάντα έχει ανάγκη να βλέπει το καθηγητή δίπλα του και όχι απέναντι του. Ο μαθητής της Γ λυκείου έχει αυτή την ανάγκη εις διπλούν… ( έτσι εξηγούνται κάποια πράγματα ). Όταν παραδίδουμε τα γραπτά στη Γ λυκείου, καλό είναι να παρατηρείς και λίγο τις εκφράσεις στα πρόσωπα των μαθητών, μόλις παίρνουν το γραπτό. Η λαμψη ή το “σκοτείνιασμα” στο βλέμμα, έχουν την ερμηνέια τους, και εκεί πρέπει να είσαι έτοιμος να παρέμβεις. Μου έχει τύχει να αντιμετωπίσω και “κλάματα”… Εκεί η συνήθης πρακτική είναι να ρωτήσω μήπως θέλει να παει για λίγο έξω. Και αν έχω θετικά απάντηση σε δυο λεπτά στέλνω και τη κολλητή ( συνήθως κοπέλες έχουν αυτή την αντίδραση). Πάντα μετά υπάρχει μια συζήτηση, όχι τυπική ή “μ’ άλλα λόγια να αγαπιόμαστε” αλλά σε μια προσπάθεια να ορίσουμε σχέδιο δράσης για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.

Είναι πολύπλοκες οι σχέσεις μέσα στη τάξη. Και ο μαέστρος – καθηγητής, πρέπει να διευθύνει την ορχήστρα με τέτοιο τρόπο ώστε να συμμετέχουν “όλα τα όργανα” με το καλύτερο δυνατό τρόπο για το καθένα. Δεν επιτρέπεται το παρκάρισμα.

Από ότι καταλάβατε… είναι η εποχή των διαγωνισμάτων. Και έβαλα ήδη στην Γ λυκείου, ενώ ετοιμάζω τα αντίστοιχα των Α και Β λυκείου. Όλα αυτά είναι φρέσκα και τα δουλευω συνέχεια. Έτσι σκέφτηκα να τα καταγράψω…

Τώρα πάω να φτιάξω το καφεδάκι μου και να σχεδιάσω 2-3 βιντεομαθήματα στην Α Λυκείου ( από αυτά που έχω φτιάξει για τη χημεία ). Φέτος δεν έχω φτιάξει κάτι… και υπάρχει ζήτηση. Υπάρχουν δηλαδή κάποια σημεία που φαίνονται δύσκολα. Θα τα σπάσω σε κομάτια και θα φτιάξω βιντεάκια για να μπορούν να τα δουν ξανά και ξανά…όσοι θέλουν.

Τη καλησπέρα μου…

64058917_640

Βαθμολογία και αξιολόγηση

Posted on : 07-08-2014 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά

0

phd_grading

 

Ξεκινώντας την πορεία μου στις τάξεις πριν 26 χρόνια πολύ γρήγορα κατάλαβα ότι υπήρχαν συγκεκριμένα κενά, για να μπορέσω να σταθώ στη τάξη. Η σχολή που  είχα τελειώσει ( το χημικό των Ιωαννίνων ) μας είχε εφοδιάσει με όλες εκείνες τις γνώσεις που ήταν απαραίτητες να σταθούμε κυρίως σε βιομηχανία, που ήταν ο βασικός επαγγελματικός χώρος των χημικών τότε ( 1983) και πολύ λίγα για εκπαίδευση. Μέσα στη τάξη αυτός ο προσανατολισμός έγινε φανερός. Από τη στιγμή που είχα αποφασίσει ότι ο χώρος που θα κινηθώ ήταν η εκπαίδευση, αυτά τα κενά έπρεπε να καλυφθούν.

Ξεκίνησα λοιπόν να καλύπτω ένα ένα τα κενά. Στο θέμα της βαθμολόγησης ( για τη διδακτική και την ψυχολογία σε άλλη φάση) ξεκίνησα με το να δω “τι είναι αυτό το πράμα”, μια και δεν μπορούσα να στηριχθώ στην προηγούμενη μαθητική μου εμπειρία. Σαν μαθητής αντιμετώπιζα μια αδιαφάνεια στο βαθμό, δεν ήξερα που είχα κάνει τα λάθη για να μπορέσω να τα διορθώσω, δεν ήξερα πόσες μονάδες παίρνει το κάθε θέμα.  Αυτή την εμπειρία δεν ήθελα να τη μεταφέρω στη τάξη μου. Έτσι οι βασικές αρχές ήταν : διαφάνεια, ανάδραση και ενημέρωση. Μετά από αυτό μπήκαν και άλλα θέματα.

Έτσι μια επίσκεψη σε βιβλιοπωλείο της Σόλωνος, μου έδειξε ότι υπάρχουν απαντήσεις σε τέτοιου είδους απορίες. Έτσι βρήκα βιβλία για τα συστήματα αξιολόγησης, ( από τον κ. Φράγκο που ήταν καθηγητής στη Φιλοσοφική Ιωαννίνων), μέθόδους βαθμολόγησης και αξιολόγησης ( από τον κ. Κασσωτάκη στο Ρέθυμνο ) και μερικά άλλα βιβλία που δεν θυμάμαι τώρα, όλα πάνω στην αξιολόγηση. Τα πήρα, τα διάβασα αλλά πρέπει να ομολογήσω ότι σε κάποια σημεία δεν μπόρεσα να βρω τι σχέση είχαν αυτά που διάβαζα με αυτά που αντιμετωπίζω καθημερινά στη τάξη. Έτσι φιλτράροντας αυτά που διάβαζα αλλά κρατώντας και αυτά με τα οποία δεν συμφωνούσα σαν υποθήκη, να δω μπας και σε κάποια φάση χρησιμοποιούσα κάτι, ξεκίνησα.

Μία από τις βασικές μαθόδους βαθμολόγησης είναι τα διαγωνίσματα. Το κάθε διαγώνισμα ξεκινούσε καμιά δεκαριά μέρες πριν, με την εξαγγελία του. Πάνω στην ύλη  βγαίνανε οι ερωτήσεις και τα ζητούμενα. Επισημαίνονται οι μονάδες σε κάθε θέμα και λύνονται όλα τα προβλήματα. Μετά από 2-3 μέρες ξαναδιαβάζονται τα θέματα και πληκτρολογούνται στον υπολογιστή και ελέγχονται. Σε επόμενη φάση λύνονται έτσι ώστε να δοθούν στους μαθητές μετά την εξέταση. Έτσι στις πολλαπλές επιλογές για παράδειγμα εκτός από το γράμμα μπαίνει και η αιτιολόγηση της σωστής απάντησης. Αφού ελεγχθούν μια ακόμα φορά, αναπράγονται και δίνονται στους μαθητές στη προκαθορισμένη ημέρα και ώρα.

Διορθώνονται και στο κάθε γραπτό σχολιάζονται τα λάθη και βαθμολογούνται. Εδώ η κλίμακα είναι από το 1 έως το 20. Η λογική είναι απλή, παίρνεις όσους βαθμούς έχει το γραπτό σου αλλά δεν είναι σίγουρο ότι αυτός θα είναι ο βαθμός σου στο τετράμηνο.

Όταν ο μαθητής παίρνει το γραπτό του, συνήθως ξεκινά με το να το συγκρίνει με το γραπτό του διπλανού. Μετά το ελέγχει και βλέπει τι λάθη έχει κάνει.  Δεν λέω απλά το βαθμό αλλά ο κάθε μαθητής βλέπει το γραπτό του με τα λάθη και το σχολιασμό. Τις περισσότερες φορές  αυτό φτάνει για να καταλάβει τα λάθη του.  Παρόλα αυτά παροτρύνω τους μαθητές αν έχουν απορίες να ρωτήσουν. Σε κάποια γραπτά που έχουν λάθη με μεγάλη συχνότητα, υπάρχει η παρότρυνση να ρωτήσουν μέσα στη τάξη. Ο στόχος είναι να μην μείνει στο μαθητή καμία αμφιβολία για το τι δεν κατάλαβε και να μπορέσει να το ξεκαθαρίσει και να προχωρήσει.

Ο καθηγητής από την άλλη μεριά, βλέπει ποια θέματα έχουν τους χαμηλότερους βαθμούς, οπότε μπορεί να έχει μια εικόνα για το ποιά θέματα έχουν τον μικρότερο βαθμό κατανόησης και σε πρώτη ευκαιρία να επαναλάβει αυτά τα θέματα. Στο Λύκειο με τα ασφυκτικά αναλυτικά προγράμματα ( και τώρα είναι χειρότερα με τη τράπεζα θεμάτων) είναι δύσκολο να “πισωγυρνάς” στην ύλη για να καλύψεις κάτι που δεν έγινε κατανοητά. Όπως το να “περάσεις ένα θέμα στα γρήγορα” μια και δεν έχει τόσες προεκτάσεις σε παραπέρα ύλη. Τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο να γίνει.

Η σύνδεση της βαθμολογίας με τις εξετάσεις για τα Πανεπιστήμια, έχει οδηγήσει πολλούς μαθητές στο κυνήγι του βαθμού. Αυτό είναι μια πολύ παλιά ιστορία. Θυμάμαι πριν πολλά χρόνια τον “Γιάννη” ( γιατρό πλέον και με έντονη ανθρωπιστική δράση ) που κάποια στιγμή “επί δεσμών” δεν είχε γράψει καλά σε ένα διαγώνισμα, και με πλησιάζει και μου λέει, αν “μπορώ να ξεχάσω το προηγούμενο γραπτό και να μου γράψει σε όλα τα υπόλοιπα είκοσι”. Του απάντησα ότι σκοπός δεν είναι το είκοσι, αλλά να βγάλει τα συμπεράσματα του από αυτό το πρώτο διαγώνισμα, και να προχωρήσει στο επόμενο. Γιατί αν δεν καταφέρεις να γράψεις “είκοσι” όπως λες, τότε θα φορτωθείς άγχος και ενοχές που σίγουρα δεν θα σε βοηθήσουν.

Μια ανομοιογενής τάξη με μαθητές που έχουν καθορίσει τη πορεία τους μετά το λύκειο, δύσκολα μπορεί να αξιολογηθεί με ένα διαγώνισμα. Υποτίθεται ότι οι βαθμοί πρέπει να ακολουθούν “κανονική κατανομή”. Προσωπικά δεν θυμάμαι να το έχω δει, τουλάχιστον με τη τυπική μορφή της “κανονικής κατανομής”. Σε γενικές γραμμές συμφωνεί αλλά όχι ακριβώς. Έτσι το γραπτό για τη βαθμολόγηση πρέπει να μπορεί να περιέχει θέματα για όλους. Και εύκολα, και μέτρια και δύσκολα. Συνήθως προτιμώ την αναλογία 8 – 7 – 5 στη βαθμολογική βαρύτητα κάθε κατηγορίας. Αφενός μεν να μπορούν να γράψουν όλοι οι μαθητές στο διαγώνισμα αλλά να μπορούν να ξεχωρίσουν και οι μαθητές που προσπαθούν συνέχεια στο μάθημα από τους μαθητές που έχουν περιορισμένο ενδιαφέρον. Συνήθως η πορεία που έχουν επιλέξει, καθορίζει και τη συμπεριφορά στη τάξη. Ο βαθμός σε πολλές περιπτώσεις επισημαίνει ένα πρόβλημα, αλλά δεν είναι σίγουρο ότι θα δώσει και λύση.

Θυμάμαι τον “Γιάννη 2” ένα πολύ έξυπνο μαθητή ο οποίος μέσα στη τάξη δεν έκανε καμία προσπάθεια και τα γραπτά του ήταν όλα με πολύ μικρό μονοψήφιο βαθμό. Τον κράτησα λοιπόν σε ένα διάλειμμα, και τον ρώτησα “τι κάνει” με την έννοια ότι ενώ έχει πολλές δυνατότητες δεν τις αξιοποιεί και αφήνεται και δεν δημιουργεί εκείνες τις υποδομές που θα τον βοηθήσουν να προχωρήσει ( τότε ήταν Α’ λυκείου). Μου απάντησε ότι είχε σχεδιάσει την παραπέρα πορεία του και αυτή δεν “περιλάμβανε” το απολυτήριο του Λυκείου οπότε δεν είχε λόγο να ασχοληθεί παραπέρα. Στις εξετάσεις έγραψε άνετα ένα 15 δείχνοντας ότι όντως έχει τις δυνατότητες. Παρόλα αυτά ο βαθμός δεν προκάλεσε καμία ενεργοποίηση και βελτίωση της εικόνας.  Από την άλλη η “Μαρία” με μια παρόμοια βαθμολογική εικόνα, μετά από μια συζήτηση, μου είπε ότι είναι πολλά που δεν καταλαβαίνει και την παρότρυνα να ρωτάει, μου είπε ότι φοβάται ότι θα “ρωτάει βλακείες” και της απάντησα ότι “δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα που λέγεται ερώτηση βλακεία”. Η αλήθεια είναι ότι δεν ρώτησε μέσα στη τάξη, όμως κάθε φορά στοι μάθημα ερχόταν στο πρώτο θρανίο, και παρακολουθούσε πολύ μεθοδικά, και σημείωνε σε όλη τη διάρκεια στο μάθημα. Στο τέλος της χρονιάς μάζεψε τις απορίες της και μου ζήτησε αν μπορώ να λύσω αυτές τις απορίες, το οποίο και έγινε.  Ίδια βαθμολογική εικόνα, δυο διαφορετικές αντιδράσεις. Άρα πάλι ο βαθμός δεν είναι σίγουρο ότι μπορεί να ενεργοποιήσει ένα μαθητή.

Η βαθμολόγηση δίνει μια εικόνα αλλά δεν είναι σίγουρο ότι αντιπροσωπεύει τις γνώσεις των μαθητών.

Η αξιολόγηση έρχεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο, γιατί ελέγχει και άλλα πράγματα σε καθημερινή βάση που δεν μπορεί να ελέγξει το ένα “υποχρεωτικό” διαγώνισμα. Μέσα στη τάξη, μπορείς να ελέγξεις την προετοιμασία των μαθητών, τη συμμετοχή στη τάξη αλλά και το βαθμό κατανόησης μέσα από στοχευμένες ερωτήσεις. Αυτό σε μιά τάξη είναι δύσκολο μια και οι αδύναμοι μαθητές “κρύβονται” ή κρατούν χαμηλό προφίλ – όπως λέμε, οι “καλοί” μαθητές επιζητούν τη προσοχή μας με την συμμετοχή τους, και πρέπει να τηρηθούν ισορροπίες ώστε ούτε οι μεν να εφησυχάζουν ούτε οι δε να “παρκάρονται” και τελικά να αδιαφορούν.

Σε όλες τις φάσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας υπάρχουν αφορμές για αξιολόγηση. Έτσι στις απορίες των μαθητών γίνεται φανερός ο τρόπος που δουλεύουν και ο βαθμός κατανόησης του μαθήματος. Επίσης φαίνεται η κριτική και συνδυαστική σκέψη και κατα πόσο ο μαθητής μπορεί να πάει πιο μακριά τη σκέψη. Σε μια ερώτηση, ο τρόπος που απαντάει δείχνει την ικανότητα να διατυπώνει ολοκληρωμένες έννοιες αλλά και να συνδυάζει δεδομένα από διάφορα τμήματα της ύλης.

Οι ασκήσεις που δίνονται  για λύση – και αυτές βαθμονομημένες από εύκολες μέχρι δύσκολες – βοηθάει να δούμε σε ποιο βαθμό οι μαθητές μπορούν να λύσουν προβλήματα.

Τελικά ο βαθμός τι είναι και τι δείχνει;

Ο βαθμός είναι ενδεικτικός μιας συγκριτικής κατάταξης μέσα στη τάξη. Σίγουρα δεν είναι αντικειμενικός. Όταν στους ελέγχους οι βαθμοί είναι από 8 μέχρι 20 και όχι από 1 μέχρι 20, αυτό δείχνει ότι υπεισέρχονται παιδαγωγικοί και εκπαιδευτικοί λόγοι. Ένα 5 στον έλεγχο είναι καταδικαστικό για ένα αδύναμο μαθητή σε οποιοδήποτε μάθημα. Το 8 από την άλλη επισημαίνει το πρόβλημα, και δίνει στον μαθητή το χρόνο να κάνει “διορθωτικές κινήσεις” προκειμένου να βελτιωθεί. Έτσι προσμετρώνται στο βαθμό του τετραμήνου η προσπάθεια, το ενδιαφέρον, η συμμετοχή, η συνέπεια, και ό,τι άλλο μπορεί ο κάθε καθηγητής να μετρήσει και  να αξιολογήσει προκειμένου να βγάλει ένα συμπέρασμα για την επίδοση του μαθητή. Έχει μια αντιστοίχηση στις γνώσεις του μαθητή, αλλά είναι δύσκολο να γίνει ακριβώς ανάλογη αντιστοίχηση. Έτσι ένας μαθητής του 20 δεν είναι σίγουρο ότι κατέχει το 100 % της διαδαχθείσας ύλης.

Ο καθηγητής μέσα από τους βαθμούς βγάζει συμπεράσματα για την εικόνα της τάξης και προσαρμόζει τη παραπέρα πορεία του, μέσα στα πλαίσια που του δίνονται από το αναλυτικό πρόγραμμα και από τη δυναμική της τάξης.

Η βαθμολόγηση είναι “εύκολη υπόθεση” αν και όπως έχει γίνει φανερό σε δεκάδες παραδείγματα (βλέπε βαθμολογητές στις εξετάσεις) το ίδιο γραπτό, με την ίδια “ρουμπρίκα βαθμολόγησης”¨σπάνια έχει τον ίδιο βαθμό και από τους δύο βαθμολογητές.

Η αξιολόγηση είναι πολύ πιο δύσκολη υπόθεση γιατί πρέπει να προσμετρηθούν παράμετροι τόσο μέσα όσο και έξω από τη τάξη. Όλα τα παραπάνω είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτά από κάποιον που δεν βρίσκεται σε αυτή τη θέση, να “έχει μάτια στη πλάτη”, να ακούει και τον “παραμικρό ψίθυρο”, να πιάνει την απορία στο βλέμμα του μαθητή ή τη κλεφτή ματιά στο ρολόι. Αν δεν ξέρεις τη κατάσταση στο σπίτι, αν το παιδί έχει επιφορτιστεί με δουλειές που δεν είναι της “αρμοδιότητάς του” και πολλά άλλα.  Το να βάλεις σαν μοναδικό κριτήριο το βαθμό και να αξιολογήσεις κάποιον μαθητή, καθηγητή, σχολείο με βάση της βαθμολογίες σίγουρα δίνει λάθος εικόνα.

Εμείς μέσα στη τάξη, ξέρουμε ότι κάθε μέρα αξιολογούμαστε από τη συμπεριφορά μας, τις γνώσεις μας, όλη μας την εικόνα. Και ταυτόχρονα αξιολογούμε τους μαθητές μας δίνοντας τους αφορμές να κάνουν τη κριτκή τους και να προχωρήσουν παραπάνω στη πορεία που έχουν καθορίσει.  Όλα μετράνε και όλα αξιολογούνται.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι – ή θα έπρεπε να είναι – μια ειλικρινής σχέση συνεργασίας με απώτερο σκοπό την όσο το δυνατόν καλύτερη εκπαίδευση των μαθητών.

phd022008s

Τη καλημέρα μου… και καλές διακοπές.

Εικοσιτρείς… εικοσιτρείς…

Posted on : 30-06-2014 | By : manaliss | In : Γενικά, Εκπαιδευτικά

0

Εικοσιτέσσερα χρόνια στο σχολείο, εικοσιτρείς αποφοιτήσεις. Όχι δεν έχω χάσει καμία. Τις έχω παρακολουθήσει όλες… ανεξαιρέτως… ακόμα και υπό βροχήν.

Φεύγουν τα παιδάκια μου… και δεν μπορεί να μη πάω να τα δω. Πολλά έχουν πει και πολλά έχουν γράψει για τις αποφοιτήσεις : για τη σημασία της, το κόστος της, το που πρέπει να γίνει, το ποιοι πρέπει να τη παρακολουθήσουν… πολλά πάρα πολλά.

Εγώ είμαι μάλλον απλοϊκός. Φεύγει μια “σειρά” μαθητών για να χαράξει τη δική της πορεία. Να ανοίξει τους δικούς της δρόμους. Να προχωρήσει παραπέρα στη ζωή και μετά από κάποια χρόνια, μέσα από μια επίσκεψη στο σχολείο ή από το διαδίκτυο για τη πρόοδό τους, την πορεία τους, την οικογένεια τους… τα πάντα όλα μια και όπως είναι γνωστό στο διαδίκτυο δεν υπάρχουν μυστικά να μάθω νέα τους. Αυτά  λοιπόν τα παιδάκια μου πρέπει να τα χαιρετήσω, και φυσικά θα το κάνω.

Οπότε δεν με νοιάζει που γίνεται η αποφοίτηση. Εγώ θα είμαι εκεί, να τα δω να φεύγουν και να ανοίγουν τα φτερά τους. Να τα δω να γελάνε, να κάνουν αστεία, να καλαμπουρίζουν. Να αφήνουν σιγά σιγά τη μορφή του μαθητή, και να “ενδύονται” την εικόνα του νέου του σήμερα. Είναι όμορφη αυτή η μεταμόρφωση. Πολλές φορές θυμάμαι τις πρώτες μέρες της Α’ Λυκείου όταν τους πρωτοείδα στη τάξη… και τους βλέπω τώρα… Καμία σχέση. Μου αρέσει αυτή η “απελευθέρωση” με το ένα πόδι στο σχολείο και το άλλο στον “έξω κόσμο”.  Ότι μιλάνε και καλαμπουρίζουν μαζί μας σαν φίλοι – και αυτό θεωρώ ότι είναι ό,τι καλύτερο – και από την άλλη κρατάνε τον σεβασμό απέναντί μας. Αυτό το έχουν δει και άνθρωποι έξω από το χώρο του σχολείου που μας βλέπουν για πρώτη φορά. Έχει κάνει εντύπωση ο τρόπος που επικοινωνούμε στο σχολείο, με ευγένεια και σεβασμό και από τις δύο πλευρές.

Χθες λοιπόν έγινε η αποφοίτηση της σειράς του 2014. Οι μαθητές της Γ Λυκείου της σχολικής χρονιάς 2013 – 14 δεν είναι πια μαθητές μας. Βέβαια κατά μια άποψη θα είναι πάντα μαθητές. Όποτε ξαναβρεθούμε θα έχουμε πολλά να θυμηθούμε. Πενθήμερη στη Πράγα, μουσική βραδιά και πρόβες, σχολικές εκδρομές, την περίφημη εκδρομή της “Πλάκας” όπως τη λέω μια και είναι μια περιήγηση της συνοικίας της Πλάκας…. συζητήσεις, εκμυστηρεύσεις, αστεία αλλά δυστυχώς και απώλειες.  Μια μικρή κοινωνία με όλα, με χαρές και λύπες.

Δεν ξέρω τι θα δείξουν τα αποτελέσματα αύριο. Εύχομαι να είναι καλά για όλα τα παιδιά που μπήκαν σε αυτή τη διαδικασία των εξετάσεων. Σίγουρα ο κύκλος κλείνει. Αρχίζει το μεγαλύτερο καλοκαίρι που θα έχουν ποτέ. Με τα πιο αργά ξυπνήματα και τα πιο αργά κοιμίσματα που θα θυμούνται για πολλά χρόνια.

Όπως συνήθως λέω… η πιο περίεργη μέρα θα είναι η 1 του Σεπτέμβρη. Γιατί δεν θα ξέρουν τι θα κάνουν. Τόσα χρόνια ξέρανε. Τώρα δεν ξέρουν. Που θα πάνε… τι θα κάνουν…

Κάθε μέρα θα έχει καινούργιες εμπειρίες. Κάθε μέρα θα έχει καινούργιες απαιτήσεις. Αλλά κάθε μέρα θα είναι και μια νίκη.

Και όλα θα  ξεκινήσουν τον Σεπτέμβρη που θα κάνουν το πρώτο βήμα και θα ξεκινήσουν το μεγάλο ταξίδι στη ζωή. Οπότε εγώ τι να πω. Καλό ταξίδι παιδάκια μου… και να μαθαίνουμε νέα σας.

Τη καλησπέρα μου

 

 

Αξία ανεκτίμητη…

Posted on : 17-06-2014 | By : manaliss | In : Γενικά, Εκπαιδευτικά

0

Αλήθεια τι είναι εκείνο που αξίζει άραγε σήμερα. Η υγεία πάνω απ’ όλα… κλασσικό. Τι άλλο άραγε;

Οι φίλοι. Και οι καλοί φίλοι αξίζουν ακόμα περισσότερο.

Θυμάμαι όταν ξεκινούσα κάπου το 1990 στα 29 χρόνια μου, μια μητέρα που μου έλεγε… τόσο νέος και τόσο πετυχημένος…

Και σκέφτηκα… το μόνο σίγουρο είναι ότι το “τόσο νέος” θα περάσει σίγουρα. Δεν υπάρχει περίπτωση.

Για το τόσο πετυχημένος; Άραγε τι θα πει πετυχημένος καθηγητής; Αυτός που “βάζει τους μαθητές στου στο Πανεπιστήμιο;” Αυτός που κάνει καλό μάθημα; Αυτός που καταφέρνει να “εξιτάρει” και να ανεβάσει τους μαθητές του σε άλλα επίπεδα σκέψης και δυνατοτήτων; Αυτός που κάνει όλα τα χατήρια των μαθητών του και δεν τους βάζει δουλειά να τους κουράσει; Ανάλογα το ποιος δέχεται το ερώτημα έχουμε την ανάλογη απάντηση.

Για εμένα  ο καλός καθηγητής αφήνει ένα κομμάτι του εαυτού του στους μαθητές του. Αυτό οι μαθητές το γνωρίζουν και σε κάθε ευκαιρία είναι κοντά σου. Κάποτε έλεγα ότι αν οι μαθητές σου όταν σε βλέπουν δεν αλλάζουν πεζοδρόμιο τότε κάτι έχεις κάνει καλό. Πολύ περισσότερο όταν γίνονται κουμπάροι σου και ζητάνε να σου βαφτίσουν το μικρότερο σου γιο, ή σε καλούν σε δικές τους στιγμές όπως ο γάμος τους.

Κάπως έτσι έγινε και σήμερα.

Ήρθε η Έλενα στην Ελλάδα για 15 μέρες και μέσα σε 3 μέρες μια όμορφη παρέα από απόφοιτους βρεθήκαμε να πίνουμε καφέ στο DANDY στο Ψυχικό.IMG_4182small

Μαζί με την Μαρία  και την Αίμη βρεθήκαμε με τους παλιούς μας μαθητές και μιλάγαμε, μιλάγαμε, μιλάγαμε. Και αφήσαμε και κάβα. Και δώσαμε και υπόσχεση να το ξανακάνουμε. Γιατί δεν τελειώσαμε. Μάλλον ξεκινήσαμε. Και δεν είναι μόνο η Έλενα, η Μαριέττα, ο Σπύρος και ο Γιώργος που φαίνονται εδώ. Είναι και ο Νίκος που ήρθε αργότερα, αλλά και ο Σταύρος με τον Δημήτρη που συμπτωματικά έπιναν το καφέ τους εκεί αλλά και η Μυρτώ που δουλεύει εκεί. Όλοι σαν μια παρέα, μιλήσαμε, καλαμπουρίσαμε, γελάσαμε και πέρασα ένα υπέροχο απόγευμα.

Άραγε τι αξία να έχει αυτό. Να σας πω.

Αξία ανεκτίμητη. Δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί να μετρήσει την αξία του να βρίσκεσαι με τους παλιούς σου μαθητές και τωρινούς σου φίλους, να αφήνεις να σε συνεπαίρνει ο ενθουσιασμός τους, να μοιράζεσαι τα σχέδια τους και τα όνειρά τους. Και να έχεις την αίσθηση ότι σε κάποια φάση ήσουν και εσύ μέρος του σχεδίου, ότι και εσύ κάποτε βοήθησες να πετύχουν τα σχέδια τους και τα όνειρά τους. Γι’ αυτό λοιπόν η αξία της σημερινής βραδιάς ήταν απλά… ανεκτίμητη.

Τη καλημέρα μου…

“Ευ αγωνίζεσθαι” ή “Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”.

Posted on : 02-05-2014 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά

0

Είναι πολλές φορές που έχω προβληματιστεί στο εξής θέμα : “ποιος είναι ο ρόλος μας σαν εκπαιδευτικοί, και τι μοντέλο δίνουμε (δείχνουμε) στους μαθητές μας.”  Είναι για εμένα ένα τεράστιο θέμα μια και πιστεύω ότι αποτελούμε πρότυπο για τους μαθητές μας..

Για να γίνω πιο σαφής. Έχουν υπάρξει πάρα πολλές περιπτώσεις όπου μαθητές μέσα από τη πρακτική τους φαίνεται αλλά και σε πολλές συζητήσεις με απόφοιτους βλέπω ότι πολλά από τα παραδείγματα και τις συζητήσεις (το κήρυγμα που λέμε) τα κρατάνε στο μυαλό τους και πολλά τα έχουν υιοθετήσει. Ακούγεται περίεργο αλλά η εικόνα που έχω είναι ότι μας προσέχουν και μάλιστα πολύ. Οπότε αυτό που δείχνουμε στους μαθητές μας είναι και αυτό που μένει.

Και για να φτάσω στο τίτλο. Βρέθηκα προ ημερών σε ένα διαγωνισμό που είχε να κάνει με την έξυπνη πόλη. Οι μαθητές μου είχαν προετοιμαστεί και είχαν ετοιμάσει τα επιχειρήματά τους για να υποστηρίξουν τις θέσεις τους. Στην επιτροπή που συζητήθηκαν τα θέματα του διαγωνισμού, η αντίπαλη ομάδα – σχολείο την πρώτη μέρα δεν είπε λέξη. Οι μαθητές μου αφού επιχειρηματολόγησαν και ανέπτυξαν τις θέσεις τους – πολλές φορές σε “αντιπαράθεση” με την ειδική επιστήμονα, φτάσανε στα πρώτα συμπεράσματα. Η ίδια διεργασία συνεχίστηκε και τη δεύτερη μέρα, όπου είδαμε οι θέσεις και οι προτάσεις μας να υιοθετούνται από την άλλη ομάδα, που ήταν και το λογικό μια και η επιτροπή έπρεπε να έχει ενιαίες θέσεις. Και στη τρίτη μέρα στις ολομέλειες, οι θέσεις τέθηκαν σε ψηφοφορία, αλλά ήταν ίδιες μια και η κάθε επιτροπή είχε μια σειρά θέσεων. Ψηφίστηκε η παρουσίαση της άλλης ομάδας. Αυτή ήταν η δομή όλου του προγράμματος.

Προχθές λοιπόν βρήκα μια αναφορά από το σχολείο που συμμετείχε επίσης στην επιτροπή, που ούτε λίγο ούτε πολύ έλεγε ότι θριάμβευσε γιατί οι ιδέες  τους ήταν καλύτερες, γιατί είχαν όλες τις πρωτότυπες ιδέες (και έκαναν αναφορά στις προτάσεις τις δικές μας σαν δικές τους), και γιατί ήταν πιο έξυπνοι  και δεν ήρθαν σε αντιπαράθεση με την ειδική επιστήμονα συντονίστρια. Και το αποτέλεσμα ήταν ότι ο εκπρόσωπος τους πέτυχε να επιλεγεί στην εκπροσώπηση στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η αναφορά αυτή με στεναχώρησε γιατί μου έδειξε πως κάποιος μπορεί να φανεί μεγάλος απλά μειώνοντας τους άλλους. Και αν δεχτούμε ότι σαν μαθητές μπορεί να μην εκφράζονται σωστά ή να έχουν κάποια λάθος άποψη αλλά οι καθηγητές τους θα έπρεπε να το συζητήσουν μαζί τους μια και ήταν μαθητές γυμνασίου.

Όταν το συγκεκριμένο άρθρο το είδαν οι μαθητές που είμαστε μαζί στο διαγωνισμό είπαν να τους απαντήσουν όπως τους πρέπει . Αλλά τους απέτρεψα, όχι για κανένα άλλο λόγο, αλλά για να μπορέσουμε να κρατήσουμε την αξιοπρέπεια μας στο επίπεδο που της αρμόζει.  Το σχόλιο που έκανα ήταν ότι ο διαγωνισμός εξακολουθεί να μας δίνει μαθήματα ζωής και ότι το “ευ αγωνίζεσθαι” και η προάσπιση της αξιοπρέπειας αλλά και το θάρρος της γνώμης και όχι η σιωπή “σκοπιμότητας” είναι μαθήματα ζωής.  Ζήτησα τα σχόλια τους αλλά για να το συζητήσουμε.

Για μια ακόμα φορά γίνεται φανερός ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Όπως πολύ συχνά λέω το γνωστικό είναι μάλλον δεύτερο. Η αξιοκρατία, η αξιοπρέπεια, το θάρρος της γνώμης, η σωστή επιχειρηματολογία, η ικανότητα να δουλεύουν σαν ομάδα και να μπορούν να υποστηριχθούν μεταξύ τους, είναι μαθήματα ζωής, μια και η επαγγελματική πραγματικότητα θα τους φέρει πολύ συχνά απέναντι σε αυτά. Και θα πρέπει να μπορέσουν να εκτιμήσουν αυτές τις έννοιες για να μπορέσουν να τις υπερασπιστούν και να έχουμε ένα καλύτερο μέλλον. Εδώ είναι ο ρόλος μας. Μέσα στη τάξη να δημιουργήσουμε εκείνο το κλίμα που όλα αυτά είναι παρόντα.

Ας τα σκεφτούμε όλοι. Έχουμε πολλά να κάνουμε και να προσφέρουμε στους μαθητές μας εκτός από ένα καλό μάθημα.

Τη καλησπέρα μου

Από την Α’ στη Β’ Λυκείου

Posted on : 28-04-2014 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά

0

Είναι αρκετός καιρός τώρα που έχω αποκτήσει μια απόσταση από το blog μου. Έχουν γίνει πολλά αυτό το καιρό που σίγουρα δεν είναι ούτε της στιγμής ούτε για το χώρο.

Αυτό το οποίο με έχει προβληματίσει αυτό το καιρό είναι η αλλαγή στο σύστημα προαγωγής στη Α λυκείου και κυρίως κατά πόσο έχει γίνει κατανοητό από όλο το κόσμο μικρούς και μεγάλους, γονείς και καθηγητές. Εδώ θα προσπαθήσω μέσα από τις δύο εγκυκλίους να δώσω τη διαφορά στο τρόπο με τον οποίο προάγονται οι μαθητές.

Ξεκινάμε από το παλιό σύστημα. Ήταν έτσι φτιαγμένο που για να μείνεις, έπρεπε να “κάνεις αίτηση” και μάλιστα από νωρίς… δηλαδή να μη διαβάσεις και να μη γράψεις τίποτα όλο το χρόνο και αν έμενες θα έμενες σε 7-8 μαθήματα μαζεμένα. Ποτέ σε ένα μάθημα. Για να δούμε τι έλεγε :

…Ο Γενικός Μέσος Όρος του στην αντίστοιχη τάξη είναι ίσος ή μεγαλύτερος του εννέα και πέντε δέκατα (9,5). Ο Γενικός Μέσος Όρος υπολογίζεται από το σύνολο των βαθμών των γραπτώς εξεταζομένων μαθημάτων, συνυπολογιζομένου και του προφορικού βαθμού, είτε αυτά εξετάζονται σε εθνικό επίπεδο, είτε σε επίπεδο σχολικής μονάδας    ” 

Δεν έμπαινε κανένας περιορισμός η διάκριση στα μαθήματα. Και μιλούσε για όλα τα μαθήματα. Χωρίς διάκριση. Όλα τα μαθήματα μπορούσαν να συμπληρώσουν το 9,5 ΜΟ και να προαχθεί ο μαθητής.

Τώρα το σύστημα αλλάζει και στα κριτήρια προαγωγής. Για να δούμε τι λέει τώρα το αντίστοιχο κομμάτι :

Απαραίτητη προϋπόθεση για την προαγωγή του μαθητή αποτελεί:

(α) η επίτευξη γενικού βαθμού ίσου ή ανώτερου του δέκα (10)

και

(β) Μ.Ο. προφορικής και γραπτής βαθμολογίας κατά διακριτό γνωστικό αντικείμενο των μαθημάτων: Ελληνικής γλώσσας, Μαθηματικών τουλάχιστον δέκα (10)

και

τουλάχιστον οκτώ (8) σε καθένα από τα υπόλοιπα μαθήματα. “

Η λέξη κλειδί είναι το “και”.Αυτό πιθανόν δεν έχει γίνει κατανοητό και επίσης δεν έχει γίνει κατανοητή η σημασία του. Αν σε κάποιο από τα μαθήματα ο μαθητής έχει κάτω από 8 μέσο όρο προφορικών και γραπτών, μένει στο μάθημα ή στο κλάδο. Αν  δεν πληρεί τα (α ) και (β), επαναλαμβάνει τη τάξη Εδώ πλέον γίνεται φανερό ότι δεν χρειάζεται να κάνεις αίτηση για να μείνεις. Αλλά αντίθετα μένεις πολύ εύκολα.

Αυτό με δεδομένο το ότι οι μαθητές της  λυκείου, δεν έχουν την εμπειρία του Λυκείου (προφανώς αφού πέρυσι ήταν Γ γυμνασίου) και επέλεγαν θέματα από τα 9 τα έξι και είχαν περιγραφικά και όχι υπολογιστικά θέματα (τουλάχιστον σε τέτοια βαθμό) θα οδηγήσει ένα μεγάλο αριθμό μαθητών στο “ραντεβού τον Σεπτέμβρη”.

Κινδυνολογώ λέτε; Ίσως. Συζητώντας με διάφορους συναδέλφους όλοι και σε διάφορα μαθήματα εντόπισαν το πρόβλημα. Υπάρχουν κατά περίπτωση αρκετοί μαθητές οι οποίοι θα έχουν πρόβλημα σε κάποιο μάθημα.

Κάποιοι σκέφτηκαν τον βαθμολογικό πληθωρισμό, γιατί με αυτό το τρόπο θα δώσουν σε ένα μεγάλο αριθμό μαθητών τη βαθμολογικό πλεονέκτημα που είναι απαραίτητο για να περάσουν το μάθημα τους. Αυτό βέβαια σημαίνει ότι περνάνε μεν στην επόμενη τάξη αλλά ουσιαστικά μεταθέτουν το πρόβλημα.

Δεν θέλω να επεκταθώ σε λεπτομέρειες. Λίγο να το σκεφτεί ο καθένας μας και μια ματιά να ρίξει στους μαθητές του θα μπορέσει να εντοπίσει εκείνους τους μαθητές που θα δυσκολευτούν να γράψουν στο μάθημα τους. Επίσης θα υπάρχει συνωστισμός στις 4 πρώτες μέρες του Σεπτέμβρη, μια και τα μαθήματα φέτος θα ανοίξουν στις 5 του Σεπτέμβρη.

Αυτά τα ολίγα σήμερα. Κυρίως για τη καταγραφή, και για προβληματισμό. Ίσως μέσα από τα σχόλια σας να γίνει μια εποικοδομητική συζήτηση.

Τη καλησπέρα μου.

Τα φτερά του δάσκαλου…

Posted on : 12-02-2014 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά, Κοινωνικά

0

“Οι μαθητές γεννιούνται με φτερά και οι δάσκαλοι τους μαθαίνουν να πετάνε” είχα διαβάσει κάπου. Μου άρεσε και σκέφτηκα ότι υπήρχε δίκιο σε αυτή τη φράση.  Δηλαδή οι δάσκαλοι μαθαίνουν τους μαθητές να ονειρεύονται, να σχεδιάζουν να βάζουν στόχους και να πετούν. Αλλά και οι μαθητές λειτουργούν αντίστροφα.

PE01492_

Με την σκέψη τους που δεν μπαίνει σε φίλτρα και σε καλούπια, μας παρασύρουν σε άλλες σκέψεις και άλλους δρόμους. Μας βάζουν προκλήσεις και εμείς ακολουθούμε αυτές τις προκλήσεις. Αλλά και εμείς τους μαθαίνουμε τους μηχανισμούς της σκέψεις, το τρόπο να συνδυάζουν τις γνώσεις, να αναλύουν τα δεδομένα και να βρίσκουν απαντήσεις. Γιατί αυτό τους μαθαίνουμε. Δεν τους μαθαίνουμε μαθήματα, ημερομηνίες, τύπους… τους μαθαίνουμε να οργανώνουν τη σκέψη τους, να αξιολογούν κάθε νέα γνώση και πάνω σε αυτή να χτίζουν την επόμενη. Έτσι να μπορούν να βλέπουν πιο μακριά.

PE01973_

Το ξέρω ότι σε πρώτη φάση δεν φαίνεται. Αλλά έτσι είναι.

Όμως ένα πρόβλημα που έχει ανακύψει τώρα τελευταία είναι τα “φτερά του δάσκαλου” . Τα έχουν ψαλιδίσει. Δεν τα έχουν κόψει εντελώς αλλά σίγουρα δεν τον αφήνουν να πετάξει.

Θυμάμαι την ευκολία με την οποία, μπορούσα να ονειρευτώ με τους μαθητές μου ένα πρόγραμμα και να πετάξουμε μαζί για να το πραγματοποιήσουμε. Το 1999 με αφορμή την τεχνολογία επικοινωνιών φτιάξαμε ένα σταθμό ραδιοφωνικό… αλλά ήμασταν πολύ μπροστά και έκλεισε πριν καλά καλά ανοίξει. Ήταν μια πλήρης εταιρεία, με υπεύθυνους προγράμματος, τεχνικούς, παραγωγούς μουσικής, διαφημιστές… όλη η τάξη είχε ρόλους. Και όλο το πρόγραμμα είχε προοπτική ανάπτυξης για τις επόμενες γενιές αλλά ποτέ δεν πέρασε την πρώτη χρονιά.

Σε άλλη χρονιά στήσαμε ένα πρόγραμμα για το νερό με 85 παιδιά. Όλοι οι μαθητές εργάστηκαν και έδωσαν εργασίες που έπιανε το νερό σε όλες τις πτυχές του. Ένα τεράστιο πρόγραμμα που έδωσε εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Σε επόμενη φάση, ξεσηκώσαμε μια τάξη και ανακαλύψαμε τη Σικελία. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ο Γιώργος για να κάνει τη θεατρική του παράσταση που του ζητάνε κάθε χρόνο τα παιδιά, πάνε από σπίτι σε σπίτι ψάχνοντας να κάνουνε πρόβες. Η Μαρία δεν μπορεί να βρει τον τρόπο να πάει τους μαθητές της στο Πανεπιστήμιο, να δουν τα εργαστήρια από κοντά. Ο Γιάννης δεν μπορεί να δουλέψει γιατί μπήκαν στο σχολείο και το κλέψανε αφού δεν το φύλαγε κανείς και  πήραν υπολογιστές και τώρα δεν έχουν λεφτά να πάρουν άλλο.

Πόσα τέτοια μπορώ να σκεφτώ. Συναδέλφους να μεταφέρουν με το κουτάκι τα αντιδραστήρια στο σχολείο τους την προηγούμενη για να δείξουν το πείραμα στους μαθητές τους και μετά να τα επιστρέψουν για άλλα σχολείο.

Πως μπορεί κάποιος να ονειρευτεί με αυτό το τρόπο. Και τι όνειρα να κάνει. Πώς μπορεί να παρασύρει ένας δάσκαλος τους μαθητές του σε νέους δρόμους σκέψης και γνώσεις, όταν το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να πει το μάθημά του.  Μερικές φορές αυτό φτάνει… αλλά ποιο είναι το κέρδος.

PE03510_

Μπαλώματα. Σήμερα ένα μεγάλο μέρος της παιδείας στηρίζεται σε εκείνους τους εκπαιδευτικούς που δεν το βάζουν κάτω. Που ακόμα και με κομμένα τα φτερά, με όλες τις περικοπές σε όλα, με όλες τις οφειλές που ποτέ δεν ήξερες ότι είχες αλλά έμαθες ότι χρωστάς, επιμένουν να πετάνε. Να παίρνουν τους μαθητές τους σε νέα ταξίδια. Και ευτυχώς είναι πολλοί. Οι μεγάλοι στις διοικητικές θέσεις έχουν ξεχάσει πως είναι η τάξη… πως είναι εκείνο το βλέμμα του παιδιού που περιμένει το παραπάνω, που δεν μένει στο βιβλίο αλλά θέλει να δει και κάτι άλλο. Αυτά τα έχουν ξεχάσει. Ξέρουν το αναλυτικό πρόγραμμα και τις σελίδες που πρέπει να διδάξεις, ξέρουν τα χρήματα που έχουν το ταμείο και όταν τολμήσεις να σχεδιάσεις μια δραστηριότητα σου πετάνε το “μπαλάκι” των εξόδων ή το πετάνε στους μαθητές.  Θέλουν να κάνεις τη δουλειά αλλά δεν σου παρέχουν υπολογιστές ή άλλα μέσα. Θέλουν οι μαθητές να μάθουν να διαβάζουν σε βιβλιοθήκες αλλά τις βιβλιοθήκες τις κλείνουν.

Τα φτερά των δασκάλων είναι ψαλιδισμένα. Αλλά δεν πρέπει να αφήσουμε να ψαλιδίσουν τη σκέψη μας. Οι ιδέες, η ευρηματικότητα, ο τρόπος να παρασύρουμε τους μαθητές μας είναι δικές μας… κανένας προϋπολογισμός, κανένα αναλυτικό πρόγραμμα, καμία μείωση μισθού δεν μπορεί να τα περιορίσει.

Έτσι ξεκινώντας από την αρχική φράση, θα έλεγα : Οι δάσκαλοι έχουν φτερά, και οι μαθητές τους θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν.PE03578_PE03537_

Ας απογειωθούμε λοιπόν για να δούμε το κόσμο αλλιώς…

Όταν κοιτάς από ψηλά
μοιάζει η γη με ζωγραφιά
και συ την πήρες σοβαρά
και συ την πήρες σοβαρά

Μοιάζουν τα σπίτια με σπιρτόκουτα
μοιάζουν μυρμήγκια οι ανθρώποι
το μεγαλύτερο ανάκτορο
μοιάζει μ’ ένα μικρούλι τόπι

Κι όλοι αυτοί που σε πικράνανε
από ψηλά αν τους κοιτάξεις
θα σου φανούν τόσο ασήμαντοι
που στη στιγμή θα τούς ξεχάσεις

Αγαπημένο τραγούδι από το Κώστα Χατζή.

Τη καλησπέρα μου…

 

Ο αγώνας δρόμου, η αλληλεγγύη και οι χορηγοί…

Posted on : 29-11-2013 | By : manaliss | In : Εκπαιδευτικά

0

Πραγματοποιήθηκε σήμεσα στην Ελληνογαλλική Σχολή Αγίας Παρασκευής, ο πρώτος αγώνας δρόμου Αλληλεγγύης.

Στη φωτογραφία που ακολουθεί φαίνεται η εκκίνηση του Ελληνικού Λυκείου από τον Γενικό Διευθυντή κ. Luyckx.

IMG_3042 small

Το κλίμα ήταν εορταστικό και όλοι οι μαθητές συμμετείχαν. Στόχος ήταν να ενισχυθεί το ταμείο αλληλεγγύης της Σχολής και μέσα από αυτό να ενισχυθούν οι μαθητές που έχουν ανάγκη. Για να μπορέσει να γίνει αυτό, οι μαθητές παροτρύνθηκαν να βρουν χορηγούς, οι οποίοι θα χορηγούσαν τους μαθητές – δρομείς με ένα ποσό για κάθε γύρο. Ο γύρος είχε προσδιορισθεί σε ένα χιλιόμετρο, και για κάθε γύρο έμπαινε μια σφραγίδα σε ένα χαρτί που είχε ο κάθε μαθητής.

Η χορηγία δεν ήταν απαραίτητο να είναι κάποιο μεγάλο ποσό. Ενδεικτική αναφορά  εγινε σε 0,1 € / χιλιόμετρο δηλαδή για 10 γύρους 1 €. Σκοπός ήταν να γίνει κατανοητό από τους μαθητές, ότι η μικρή συμμετοχή και προσπάθεια όλων μπορεί να δώσει ένα συνολικό αποτέλεσμα που είναι καλό για όλους.

Φυσικά και έτρεξα, προς μεγάλη έκπληξη μικρών και μεγάλων. Όχι για να βγάλω χιλιόμετρα… αντικειμενικά δεν μπορούσα, αλλά για να δώσω έμπρακτα το παράδειγμα ότι η αλληλεγγύη και η προσφορά δεν είναι κάτι για τους άλλους αλλά κάτι που είναι υπόθεση όλων. Και φυσικά βρήκα χορηγούς, και όπως είχα πει, τους κουβαλούσα όλους στη πλάτη μου… Για να καταλάβετε τι εννοώ, δείτε την επόμενη φωτογραφία.

IMG_3027 small

Όλοι οι καλοί “χωράνε” στη πλάτη μου… και φυσικά δεν έφησα κανένα απ’έξω. Και έτρεξα ένα ολόκληρο χιλιόμετρο… με γρήγορο βήμα. Όμως μετά έγινα εμψυχωτής των άλλων που εξακολουθούσαν να τρέχουν.

Αλλά και οι μαθητές ενεργοποιήθηκαν και βρήκαν χορηγούς όπως μπορείτε να δείτε από τα ομοιόμορφα μπλουζάκια:

IMG_3029 small

Κάποιες ασκήσεις για να είμαστε έτοιμοι…

Εμφανίστηκαν όμως και κάποιοι “περίεργοι χορηγοί” όπως μπορείτε να δείτε στην αριστερή πλευρά της φωτογραφίας.

Αν δεν καταλάβατε για τι εννοώ δείτε καλύτερα εδώ :

IMG_3039 small

Το “fan club” της θετικής κατεύθυνσης με έβαλε χορηγό. Όταν τους ρώτησαν ποια είναι η χορηγία, απαντούσαν…” η γνώση”. Η γνώση,  ούτως ή άλλως παρέχεται αφειδώς, και δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν χορηγία.Η αξία της της κίνησης είναι ανυπολόγιστη… Εκ των υστέρων καθορίστηκε ένα οικονομικό ανταποδοτικό όφελος ανά χιλιόμετρο.

Δεν ξέρω αν επιτεύχθηκε ο στόχος και αν συγκεντρώθηκαν χρήματα και πόσα ήταν αυτά. Η γενική εικόνα ήταν μια γιορτή. Οι μαθητές έτρεξαν με τη ψυχή τους και στο τέλος πολλοί παραπονέθηκαν ότι ο χρόνος ήταν λίγος και ότι σταματήσαμε νωρίς τον αγώνα. Συνοψίζοντας ήταν μια πολύ ωραία Παρασκευή και ανεξάρτητα από το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα ήταν μια γιορτή.

Η γενική άποψη ήταν “να το ξανακάνουμε αλλά με περισσότερο χρόνο”. Κάποια προβλήματα που εντοπίσθηκαν, επισημάνθηκαν και στην επόμενη διοργάνωση, θα προσπαθήσουμε να τα έχουμε λύσει. Όταν συγκεντρωθούν και τα οικονομικά στοιχεία θα δούμε και το τελικό στόχο αν επετεύχθη. Όπως και να έχει πάντως, εγώ κρατάω το γεγονός ότι κάποιοι μαθητές ενώ αρχικά ήταν επιφυλακτικοί και είχαν διατυπώσει μια μάλλον αρνητική στάση, σε όλη τη διοργάνωση, στο τέλος είχαν θετικά μόνο σχόλια να κάνουν και την παρότρυνση “να το ξανακάνουμε”.

Το έχω πει δεκάδες φορές : η εκπαίδευση έχει πολλές μορφές.

Τη καλησπέρα μου.

 

Ποστερούχος, όπως λέμε οικοπεδούχος…

Posted on : 23-11-2013 | By : manaliss | In : Γενικά, Εκπαιδευτικά

0

Τα συνέδρια βοηθάνε να διαμοιράζεται η γνώση και οι άνθρωποι που θεωρούν ότι έχουν κάτι να πουν και να μοιραστούν με τους συναδέλφους τους, βγαίνουν μπροστά. Εκεί παρουσιάζουν την εργασία τους και συζητάνε με το κοινό τις απορίες τους.

Επί σειρά ετών, παρακολουθούσα συνέδρια και πολλές φορές με απασχολούσε το εξής ερώτημα : μα καλά ποιον ενδιαφέρουν όλα αυτά. Μου φαίνονταν ξένα και έξω από την εκπαιδευτική πραγματικότητα.  Δηλαδή ή πολύ θεωρητικά ή πράγματα που κατά τη γνώμη μου δεν μπορούσαν να γίνουν στη τάξη.

Πριν κάποια χρόνια (περίπου 10) αποφάσισα να βγω μπροστά στις ημερίδες που οργανώνονταν τότε, και να μεταφέρω τη δική μου εμπειρία από τη τάξη και να μιλήσω για αυτά που κάνω, οπότε ξέρω σίγουρα ότι γίνονται. Με αυτό το τρόπο, μεταφέρω την εμπειρία μου, δίνω ιδέες και προκαλώ κρίσεις και αντιρρήσεις. Σιγά σιγά άρχισα να μαθαίνω πως πρέπει να δουλεύω, γιατι οφείλω να ομολογήσω, ότι κανένας δεν με έμαθε να κάνω έρευνα. Ήταν μεγάλο σχολείο, και παραμένει η αλήθεια είναι.  Σε κάθε συνέδριο μαθαίνω. Προσπαθώ να “κατεβάζω εργασία” σε κάθε συνέδριο, όχι από συνήθεια ή άλλο λόγο αλλά για να έχω ένα κίνητρο και ένα λόγο να ασχοληθώ με ένα θέμα και να μάθω κάτι πιο συγκεκριμένο. Οπότε ανεξάρτητα από το αν εγκριθεί η εργασία ή όχι, εγώ παρουσιάζω ένα θέμα. Κατά καιρούς έχω παρουσιάσει τα παρακάτω θέματα ( από όσο μπορώ να θυμηθώ) :

1. Power Point : Τα πιο κοινά λάθη που ενοχλούν το κοινό.

2. Δημιουργία διαθεματικού – περιβαλλοντικού προγράμματος για μεγάλες ομάδες μαθητών (τάξη).

3. Αξιολόγηση μαθητών. Κριτήρια και πρακτικές.

4. Το blog : θα μπορούσε να βοηθήσει στη τάξη;

5. Ψηφιακή επιμέλεια και εκπαίδευση.

6. Το υπολογιστικό νέφος στην εκπαίδευση.

7. Τα σοβαρά παιγνίδια στην εκπαίδευση. (Συζήτηση στρογγυλού τραπεζιού)

8. Οι ψηφιακές δεξιότητες στην εκπαίδευση (Συζήτηση στρογγυλού τραπεζιού από την Ψηφιακό Θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

9. Το νέο ψηφιακό σχολείο : πόσο έτοιμοι είμαστε;

Φέτος στο συνέδριο της Κορίνθου που οργανώνεται από τους Σχολικούς συμβούλους για πρώτη φορά, είπα να μοιραστώ την εμπειρία μου σαν συντονιστής των Ερευνητικών Εργασιών, αναγνωρίζοντας ότι εκεί υπάρχει ένα κενό, και πολλοί καλούνται να κάνουν το μάθημα, χωρίς να έχουν ουσιαστικά καμία υποστήριξη. Έδωσα τον τίτλο : “Ο συντονιστής είναι ο “ελβετικός σουγιάς” των Ερευνητικών Εργασιών;” Ετοίμασα λοιπόν την πρόταση για την εργασία, την κατέθεσα και μου ήρθε η απάντηση… η εργασία σας εγκρίθηκε για ανάρτηση σε πόστερ (!!!). Τι είναι αυτό πάλι… εγώ το μόνο πόστερ που ξέρω είναι αυτό που είχα στη πρώτη μου νιότη στο δωμάτιο μου. Τώρα πόστερ σε συνέδριο;

Πάλι διάβασμα… Έψαξα, κατέβασα, διάβασα πως πρέπει να είναι, και τι πρέπει να έχει ένα συνεδριακό πόστερ. Αφού κατάληξα στο πως πρέπει να μοιάζει ένα πόστερ, ξεκίνησα τη δεύτερη φάση.Δηλαδή να δω τι πρέπει να γράψω. Και πως να το γράψω. Έφτιαξα την εργασία, ξανά και ξανά. Δεν μου άρεσε αυτό που έβλεπα, και αφού δεν άρεσε σε εμένα δεν θα άρεσε και σε αυτό που θα το έβλεπε. Έκοβα, έραβα. Πρόσθετα υλικό, αφαιρούσα, αυτό ενδιαφέρει, το άλλο όχι… πως θα τραβήξω το βλέμμα, πως θα μπορέσω να κρατήσω τον θεατή να μη φύγει και να το διαβάσει… πολλά ερωτήματα. Κάποια στιγμή ηρέμησα και κατάληξα σε μορφή και περιεχόμενο. Και προχώρησα να το συνθέτω… και έγινε… Ριξτε μια ματιά τι βγήκε…

IMG_2987small

Με μεγάλη αγωνία βρέθηκα σήμερα στη Κόρινθο. Ζητάω τον χώρο για τα πόστερ και μετά μου λένε… “μπορείτε να το βάλετε κάτω από τις ιστορικές φωτογραφίες του φουαγιέ (!!!!)” Δηλαδή ένα πόστερ με ύψος 1,20 μ να μπει σε χώρο κάτω από το 1,5 μ (μια και οι φωτογραφίες ήταν στο ύψος του ματιού). Με συγχωρείτε… αλλά δεν θα κοψομεσιάσουμε το κόσμο για να διαβάσουνε τη δουλειά μας. Και εδώ που τα λέμε θεωρώ λάθος τη συγκεκριμένη οδηγία. Δηλαδή… μαζέψτε για το διήμερο τις ιστορικές φωτογραφίες και δώστε το χώρο για τα πόστερ. Μεθαύριο… ξανακρεμάστε τα. Είχε 16 πόστερ και εμφανίστηκαν μόνο 7 (και αυτό είναι ένα θέμα…) Αν είχαν έρθει όλοι; Που θα χωρούσανε όλα τα πόστερ; Εδώ – για να βγάλω και τη γκρίνια μου πάλι – θα έπρεπε να το είχαν προβλέψει. Τελικά βρήκα μια “γωνίτσα” δίπλα στη κεντρική αφίσα του συνεδρίου σε πλήρες ύψος, αλλά είχε ένα μικρό πρόβλημα… Ήταν από την άλλη πλευρά που ήταν τα άλλα πόστερ. Τη προτίμησα πάντως, γιατί η κάτω θέση θα ήταν “καταδίκη”. Μόνο τον τίτλο θα διαβάζανε.

Και πάμε στο κοινό. Πέρασαν περίπου 40-50 άτομα κυρίως στο μεγάλο διάλειμμα. Αλλά πολύ λίγες ερωτήσεις. Ή ήταν τόσο πλήρες (που αμφιβάλλω) ή το διαβάζανε για να περάσουν την ώρα. Λίγοι (5-6) φωτογράφησαν τμήματα του για να τα έχουν μαζί τους και ακόμα λιγότεροι ρώτησαν λεπτομέρειες για την εργασία. Όταν τους έλεγα να πάρουν μια κάρτα και να ζητήσουν πληροφορίες μετά το συνέδριο και να τους στείλω, αιφνιδιάζονταν. Μάλλον όπως και εγώ δεν ήξερα κάν τι είναι το πόστερ του Συνεδρίου, νομίζω ότι πολλοί δεν ξέρουμε πως να το αξιοποιήσουμε όταν το βλέπουμε σε ένα συνέδριο.

Τελικά το πόστερ είναι μια ολόκληρη εργασία… σε μια σελίδα. Με αρχή, μέση και τέλος. Στην επομενη εγγραφή θα σας παρουσιάσω αναλυτικά το πόστερ και το σκεπτικό που φτιάχτηκε με αυτό τον τρόπο. Τουλάχιστον το δικό μου σκεπτικό… όχι κατ’ ανάγκη σωστό.

Τη καλησπέρα μου…