Η ΒΔΕΛΛΑ 2

Σήμερα επέστρεψα Αθήνα έχοντας παρακολουθήσει ένα τριήμερο Πανελλήνιο συνέδριο στην Ημαθία και πιο συγκεκριμένα στη Βέροια και την Νάουσα. Σήμερα θα μιλήσω γενικά για το συνέδριο, το οδοιπορικό θα ακολουθήσει αργότερα γιατί υπάρχουν κάποιες δουλειές που προηγούνται… όπως η φορολογική δήλωση ας πούμε.

Συνοψίζοντας με δυο λέξεις την άποψή μου : Πολύ καλό… αλλά   (Ε! ναι τι; έτσι θα πάρουν τα εύσημα;.. Πρέπει να υπάρξει και λίγη γκρίνια….).

Πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι κρίνω εκ του ασφαλούς… Ξέρετε το στυλάκι… Εκείνου του συνάδελφου ντε, που ποτέ δεν κάνει τίποτα αλλά έχει άποψη για ό,τι κάνουν οι άλλοι. Ε!!!! Καλά αυτό το στυλ εννοώ.  (έχω μια μικρή εμπειρία από μία οργάνωση διημερίδας στο σχολείο μου…Κάνει;;;; ) Πάντως θα προσπαθήσω να πω  μερικά πράγματα που κατά την άποψη μου μπορούν να γίνουν καλύτερα. Βέβαια οι άνθρωποι που τρέξανε για όλα όσα είδαμε – και πιστέψτε με δεν ήταν λίγα – πιθανόν να συγχυστούν αλλά διαβεβαιώνω κατανοώντας πλήρως την σημασία των λέξεων… Η κριτική είναι καλόπιστη (Έπεισα; Χμ… Καλά θα δείξει…).

Τα καλά. Πολλά πάρα πολλά. Πρώτα από όλα κρίνοντας από το περυσινό στη Σύρο (ναι εντάξει δεν μιλάμε για την φοβερή εμπειρία σε αριθμό συνεδρίων, αλλά λέμε τώρα…) ήταν πολύ πιο ώριμο. Δηλαδή είχε κεντρικό άξονα. Πέρυσι στη Σύρο αποκόμισα την εντύπωση ότι η πολυθεματικότητα και οι πάρα πολλές εισηγήσεις κάπου έδωσαν την εντύπωση ότι “χάθηκε” ο κεντρικός άξονας. Φέτος είχε – συγκριτικά λιγότερες εισηγήσεις με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο συγκεκριμένες. Τουλάχιστον αυτή την εικόνα αποκόμισα.

Οι συζητήσεις προσωπικά μου άρεσαν πολύ. Δώσαν πολλά πράγματα και πληροφορίες. Θεωρώ ότι ο διάλογος ήταν πολύ εποικοδομητικός.

Οργανωτικά μου άρεσε, τουλάχιστον η αρχική συζήτηση, οι συζητήσεις των ΠΕ4 και τα κοινωνικά δίκτυα. Λίγο με παίδεψε το ΙΝΤΕΡΝΕΤΙ αλλά κάπως συνδέθηκα τελικά.

Και πάμε στο “αλλά…”

Χρόνος, χρόνος και …χρόνος : Κάτι πρέπει να γίνει. Τελικά πρέπει να υπάρχει μια αυστηρότητα στο πρόγραμμα. 9.00 ξεκινάμε σημαίνει 9.00 ξεκινάμε. Ο πρώτος εισηγητής πρέπει να είναι εκεί. Γιατί ο επόμενος εισηγητής δεν φταίει σε τίποτα να έχει λιγότερο χρόνο και ο τελευταίος να προσπαθεί να πει αυτά που πρέπει σε ελάχιστο χρόνο και με την πίεση ενός διαλυμένου, πεινασμένου, κουρασμένου και “εξαφανισμένου” ακροατηρίου. Δηλαδή οι εισηγητές πρέπει με κάποιο τρόπο να δεσμεύονται ότι θα τηρήσουν τα χρονικά περιθώρια και ο εκάστοτε προεδρεύων να γίνεται “αγενής” προσπαθώντας να τηρήσει το χρονοδιάγραμμα. Άλλαξαν τα προγράμματα, ο τελευταίος ομιλητής πριν το διάλειμμα έγινε ο πρώτος μετά το διάλειμμα. Το διάλειμμα κόπηκε αλλά από την συνήθεια των νεοελλήνων “ξανάρθε στα ίσα του”. Οι ερωτήσεις κόπηκαν. Για κάποιους εισηγητές δεν επιτράπηκαν  οι ερωτήσεις… Νομίζω ότι όση και αν είναι η πίεση του χρόνου με αυτή την πρακτική καταργείται η ουσία του συνεδρίου που είναι ο διάλογος, η ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών. Δηλαδή ο μονόλογος σαφώς δεν βοηθάει όσο μια εποικοδομητική συζήτηση. Το ίδιο φαινόμενο είχαμε και στη Σύρο. Η ανάγκη για εποικοδομητική συζήτηση φάνηκε την πρώτη μέρα που – κυριολεκτικά – μας “διώξανε” από τον “Χώρο Τεχνών” της Βέροιας. (Για να μη γίνονται παρεξηγήσεις ήταν περασμένες δέκα και έπρεπε να κλείσουν οι άνθρωποι και εμείς… εκεί στη κουβέντα.) Όπως επίσης και στην τελευταία συζήτηση για τα δίκτυα (το Σάββατο). Γλώσσα δεν βάζαμε μέσα. Αν δεν ήταν κάποια τραίνα που φεύγανε και “ο αγώνας” ώστε να φύγουν κάποιοι και να καταλάβουμε τι ώρα ήταν, πάλι θα μας διώχνανε. Και οι συζητήσεις συνεχίστηκαν στα τραπέζια. Και οι γνωριμίες και οι ανταλλαγές e-mail  και τηλεφώνων δίνανε και παίρνανε. Τι σημαίνουν όλα αυτά…. Το Ε των ΤΠΕ, να το μεγαλώσουμε. Να γίνουμε λίγο “γιαπωνέζοι” με επισκεπτήρια, και να τα μοιράζουμε αφειδώς. Και ένα μίνι βιογραφικό δίπλα. Να εκμεταλλευτούμε το Τ των ΤΠΕ και ανταλλάξουμε το Π των ΤΠΕ μεταξύ μας. Τι μπορώ να προτείνω… Αυστηρότητα από τους προεδρεύοντες, υπευθυνότητα στον χρόνο από τους εισηγητές, ίσως ένας ομιλητής λιγότερος ανά συνεδρία και περισσότερος χρόνος για συζήτηση. Ας στεναχωρήσουμε κάποιους με το να μη κάνουν όλοι εισήγηση. Νομίζω ότι θα ευχαριστήσετε πολύ περισσότερους συνέδρους έτσι.

Για τις παράλληλες συνεδριάσεις δεν μπορώ να πω κάτι αλλά σίγουρα δυσκολεύει τα πράγματα όσον αφορά τις παρακολουθήσεις. Αναγκαστικά επιλέγεις και αναγκαστικά κάποια τα χάνεις. Τα ίδια είχαμε και στη Σύρο.

Οι φυλές των εισηγητών εξακολουθούν να υπάρχουν.

Συνάδελφοι δεν σας τιμάει να είστε “αναγνώστες” σε μια εργασία. Εφόσον έχετε εισήγηση, ασχοληθείτε και “μάθετέ την απέξω”. Φτιάξτε ένα Power point  με τα κύρια σημεία όχι ολόκληρη την εργασία. Δεν μπορείτε να δείτε το κοινό σας – γιατί διαβάζετε – για να διαπιστώσετε πως  και πόσο βαριούνται την ανάγνωση (η συγκεκριμένη πρακτική είναι το νούμερο ένα λάθος σε μια παρουσίαση : πάνω από το 70 % των συνέδρων σε συνέδρια δηλώνουν ότι είναι αυτό που τους ενοχλεί περισσότερο).

Οι θεωρητικοί, αν το αντικείμενο της μελέτης τους είναι “φρέσκο” και μέσα στο θέμα του συνεδρίου ΟΚ, αλλά το να επαναλαμβάνουν μια εργασία που εκπόνησαν κάποιο καιρό πριν… και είναι και “μακράν σχετικό” με το θέμα, ε… ας το αποφύγουν ή τέλος πάντων ας προχωρήσουν λίγο παρακάτω και ας μην είναι μεταπτυχιακό.

Οι απολογιστές δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς, οπότε ας έχουν και αυτοί τον χρόνο τους.

Οι βιωματικοί είναι συνήθως οι καλύτεροι και φαίνεται από το “στήσιμό τους” στην παρουσίαση. Τα μέσα που χρησιμοποιούν είναι δεύτερα. Επιβάλλονται στον χώρο και στην παρουσίαση. Όσοι βρέθηκαν στο “χωροχρόνο” στη Βιβλιοθήκη της Βέροιας το Σάββατο το απόγευμα μπορούν να καταλάβουν ποιος έχει δουλέψει και πως έχει δουλέψει σε ένα αντικείμενο.  Δυστυχώς δεν μπόρεσα να κάτσω παραπάνω γιατί έπρεπε να “πεταχτώ” στη Νάουσα στη συζήτηση για τα δίκτυα. (6.15 – 6.45  ο “χωροχρόνος”  και 7.15 στη Νάουσα τα Δίκτυα : Ευτυχώς η τροχαία δεν έκανε υπερωρίες Σάββατο βράδυ να δει εκείνο τον περίεργο τύπο που είχε κάνει Βέροια => Νάουσα, Βύρωνα => Παγκράτι.).

Εδώ βέβαια μπαίνει και η ευθύνη της επιτροπής κρίσεων. Αφενός οι εισηγητές στις οδηγίες τους πρέπει να γνωρίζουν ότι η διάρκεια της εισήγησης είναι 20 λεπτά αλλά θα μιλάνε μόνο 10. (Αυστηρά!!!). Τα άλλα 10 θα είναι για συζήτηση. Ας είναι μικρότερο το θέμα. Ας δίνουν λιγότερα δεδομένα. Ας προκαλούν μόνο και μόνο για τη συζήτηση. Να βάζουν τα βασικά ερωτήματα και να αφήνουν τη κουβέντα να ξεκινάει και όπου και όσο φτάσει. Αφετέρου η επιτροπή θα έχει μια συνολική εικόνα όλων των εργασιών όταν θα αποφασίσει ποιες εργασίες θα παρουσιαστούν.

Κάτι άλλο που μου ήρθε τώρα. Υπήρχε μια κάμερα που κατέγραφε τις συνεδρίες. Μήπως να δοθεί το υλικό σε mpg  στους συνέδρους μαζί με τα πρακτικά. Ας μην είναι επεξεργασμένο. Να περαστούν τα αρχεία και να δοθούν σαν data DVD  σε όσους δικαιούνται τα πρακτικά. (κατά την άποψή μου το πιθανότερο είναι να δουν τα DVD παρά να διαβάσουν τα βιβλία των πρακτικών).

Από το Συνέδριο, το μεγαλύτερο μου όφελος είναι ότι γνώρισα πάρα πολλούς συναδέλφους. Συναδέλφους που μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες για το μέλλον. Συναδέλφους με την καθημερινή αγωνία της προόδου των μαθητών τους, και την αγωνία τους για το πως θα αξιοποιήσουν τις καινούργιες δυνατότητες, στην διδακτική καθημερινότητά τους. Γνώρισα πολλούς από εκείνους που έβλεπα στο δίκτυο του “διδάσκοντας τις φυσικές επιστήμες“, γνώρισα εκείνους που προσπάθησαν και μας μάζεψαν  από όλη την Ελλάδα. Να μοιραστούμε τις σκέψεις μας, τις εμπειρίες μας , τις ανησυχίες μας, τους φόβους μας. Να μοιραστούμε τα προβλήματά μας και να καταλάβουμε ότι δεν είμαστε μόνοι μας ή  ότι τα προβλήματα μας έχουν μια απλή λύση που εμείς δεν γνωρίζουμε αλλά την γνωρίζουν άλλοι και την μοιράζονται μαζί μας.

Γνώρισα πολλούς από εκείνους που έτρεξαν για πολύ καιρό πριν, για να οργανώσουν αυτό το συνέδριο και όλες αυτές τις εκδηλώσεις. Από εδώ – το σπίτι μου – θέλω να τους ευχαριστήσω για όλα και κυρίως για εκείνα που δεν φαίνονται και δεν μετρώνται : τον χρόνο τους και το μεράκι τους.

Υπάρχουν πολλά να γράψω. Θα ακολουθήσει το οδοιπορικό και μετά θα περάσουμε ανάλογα με τις αφορμές σε σχολιασμό κάποιων ιδεών που ακούστηκαν.

Μέχρι τότε… τη καλησπέρα μου.

Η εργασία που είχα κάνει το 2006 για το PowerPoint. Ρίξτε μια ματιά.

Σε ένα άλλο σημείο, γύρω στα 6,5 λεπτά, μιλάει για τον Σαίξπηρ μικρό και σχολιάζει πως θα ήταν ο Σαίξπηρ σαν παιδί. Και σχολιάζει τον πατέρα του Σαίξπηρ να τον βάζει για ύπνο για να μη γράφει άλλο, ή τον δάσκαλο του στο σχολείο να του κάνει παρατήρηση που δεν διαβάζει καλά. Και λέω και εγώ συμπληρώνοντας αντίστοιχα. Σκεφτείτε τον δάσκαλο του Πικάσο να του κάνει παρατήρηση γιατί ζωγραφίζει συνέχεια στο μάθημα και να του βάζει τιμωρίες μέχρι τελικά να σταματήσει να ζωγραφίζει.

Και ερχόμαστε στα δικά μας. Πόσες φορές έχουμε προβάλλει τα όνειρά μας στα παιδιά μας. Και πόσες φορές τους έχουμε επιβάλει τι να κάνουνε γιατί εμείς “γνωρίζουμε τι είναι καλό για αυτά”. Αλλά αλήθεια γνωρίζουμε;

Έχοντας το κριτήρια και τα δεδομένα της προηγούμενης γενιάς, πλάθουμε τα όνειρα της επόμενης γενιάς. Και υποβάλλουμε απόψεις και ιδέες που κατά τη γνώμη μας είναι σωστές. Και από την άλλη δεν ρωτάμε τι θέλουν τα ίδια τα παιδιά.

Βέβαια σήμερα έτσι που είναι το πράγματα είναι πολύ πιθανόν τα παιδιά να μη ξέρουν τι θέλουν αλλά ούτε και εμείς μπορούμε να παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις και τους ρυθμούς με τους οποίους τρέχουν. Παρόλα αυτά δυσκολευόμαστε να το δεχτούμε και επιμένουμε σε θέματα που δεν γνωρίζουμε.

Ο δικός μας ρόλος σαν εκπαιδευτικού έχει να κάνει με το να αναδείξουμε αυτές τις δεξιότητες και ιδιαιτερότητες του κάθε μαθητή. Αλλά πως να τις αναδείξεις όταν “η ύλη τρέχει”, οι εξετάσεις έρχονται, πρέπει να δείξουμε έργο προς τα έξω.

Δεν ξέρω πόσοι γονείς θα ήταν ευχαριστημένοι από ένα καθηγητή που θα αναδείκνυε τις δυνατότητες ενός μαθητή αλλά δεν θα τον δίδασκε αρχαία, μαθηματικά, φυσικοχημεία – κυρίως. Αυτά τα μαθήματα είναι το εισιτήριο στα πανεπιστήμια. Τι να το κάνω να που πει κάποιος ότι ο γιος μου θα μπορούσε να γίνει ζωγράφος, αλλά δεν ξέρει μαθηματικά, φυσικοχημεία, αρχαία. Γιατί αυτό είναι το θέμα. Να μπορέσει να μάθει ώστε να περάσει στο πανεπιστήμιο και η ζωγραφική, μουσική, χορός ή ό,τι άλλο, μπορεί, να περιμένει.

Μπορώ να θυμηθώ την…Μαρία. Παλιά μου μαθήτρια, που ως γνωστόν ποτέ δεν γνώρισα, παρά μόνο στην πενθήμερη εκδρομή μου επέτρεψε να δω ένα μικρό μέρος του εαυτού της. Σε μια βραδινή έξοδο πρόσεξα ότι χόρευε πάρα πολύ ωραία. Όταν της το σχολίασα μου είπε ότι θέλει να ασχοληθεί επαγγελματικά με το χορό και ότι κάνει μαθήματα πολλά χρόνια.  Άλλη μια  μαθήτρια μου που το μόνο που ήξερα ήταν ότι “ήταν αδύνατη στη Χημεία”. Πόσο λίγα πάλι ήξερα. Η αλήθεια είναι ότι έχασα τα ίχνη της μετά την αποφοίτηση και έτσι δεν γνωρίζω τελικά τι έκανα. Πάντως θυμάμαι ότι “κάπου πέρασε” αλλά τι έκανε με αυτά που πραγματικά ήθελε ποτέ δεν το έμαθα.

Η ευθύνη η δική μας – των καθηγητών – είναι επίσης μεγάλη. Θυμάμαι μια άλλη Μαρία λίγο παλιότερα, που ήθελε να πάει πρώτη δέσμη. Σε κάποια φάση μέσα στο μάθημα, στη πρώτη Λυκείου, η …Μαρία θεωρώντας ότι τα ήξερε όλα, είχε μια συμπεριφορά υπεροπτική, και σε μια “κουβέντα” σχετικά προσπάθησα να της δείξω ότι έχει πολύ δρόμο και πολλά να μάθει. Τα πήρε πολύ προσωπικά, και άρχισε να ξανασκέφτεται το θέμα της πρώτης δέσμης. Και εγώ άρχισα να αναλογίζομαι τι ήμουν έτοιμος να κάνω. Και πως ετοιμαζόμουνα  να αλλάξω την πορεία ενός ανθρώπου γιατί μίλησε άσχημα και δεν είχε σωστή συμπεριφορά. Και σκέφτηκα πολύ σοβαρά το ρόλο μου μέσα στο σχολείο και τελικά πόση μεγάλη ευθύνη έχουμε στο να οδηγήσουμε ένα άνθρωπο στα να πραγματοποιήσει τα όνειρά του ή αντίστροφα, με μια λέξη μας να αλλάξουμε την πορεία ενός ανθρώπου. Τεράστια ευθύνη. Συζητήσαμε μετά αναλυτικά με τη Μαρία και της εξήγησα ότι έχει  προτεραιότητα η δική της επιθυμία και ότι δεν πρέπει να επιτρέψει σε κανένα να την αλλάξει αυτή την επιθυμία. Τελικά προς μεγάλη ανακούφιση δικιά μου η Μαρία τελικά πήγε πρώτη δέσμη και πέτυχε εκεί που ήθελε. Από την άλλη εγώ έγινα πολύ πιο προσεκτικός.

Κλείνοντας θα ήθελα να σταθώ στο πως τελικά επηρεάζουμε την πορεία ενός ανθρώπου, είτε με μια “πλύση εγκεφάλου” (κυρίως από την πλευρά των γονέων) του τύπου “τι καλά που θα ήταν να γινόσουν…..”.Οπότε το παιδί όταν φτάσει η ώρα να αποφασίσει του βγαίνει αυθόρμητα ότι “Όταν μεγαλώσει θα γίνει…”, είτε με μια κουβέντα μας ή ένα καλό ή κακό βαθμό (από τη μεριά των καθηγητών). Και στις δυο περιπτώσεις μπορούμε να “δημιουργήσουμε” έναν ευτυχισμένο ή ένα δυστυχισμένο άνθρωπο. Μεγάλη υπόθεση.

Θα σταματήσω εδώ. Όπως και προχθές δεν θα βγάλω κανένα συμπέρασμα. Απλά καταθέτω τις σκέψεις μου, σαν προβληματισμό.

Μάλλον θα τα “ξαναπούμε” μετά την Ανάσταση. Έτσι νομίζω ότι πρέπει να ευχηθώ σε όλους να περάσετε καλά, να γυρίσετε όλοι από όπου πάτε για να ξεκουραστείτε, και να μη το παρακάνετε με το φαγητό.

Τη καλησπέρα μου.

Προχωρώντας λίγο παρακάτω στο βίντεο, στο τέταρτο λεπτό περίπου, αρχίζει  αναφορά στο θεατρικό στο σχολείο του γιου του, όπου έπαιζε τον Ιωσήφ. Εκεί λοιπόν κάνει μια αναφορά στον τρίτο “μάγο” που έχοντας ανακατευτεί μεταξύ τους μπερδεύει τα λόγια και προκειμένου να μη πει τίποτα είπε ότι “αυτό το έστειλε ο Φρανκ…!”  Και ο σχόλιο είναι : Φοβόμαστε να κάνουμε λάθος.

Σε αυτό το σημείο θα σταθώ. στο : φοβόμαστε να κάνουμε λάθος.

Για να το σκεφτούμε λίγο. Ας πάμε πίσω στη παιδική μας ηλικία και να προσπαθήσουμε να θυμηθούμε πόσες φορές οι γονείς μας μας είχαν βάλει τις φωνές και μας είχαν ρωτήσει “Τι έκανες;” καλώντας μας σε απολογία για κάτι…Πολλές φορές μπορεί να ήταν κάτι χαζό, παιδικό, μια βλακεία της στιγμής ή μια άτυχη συγκυρία και εμείς έπρεπε να απολογηθούμε. Την επόμενη φορά η ερώτηση ήταν : “τι έκανες πάλι;” Αυτό το πάλι ήταν η βαρύτερη λέξη στην παρατήρηση. Ήσουν υπότροπος. Το είχες ξανακάνει. Άρα είσαι υπό επιτήρηση. Δηλαδή ΔΕΝ πρέπει να το ξανακάνεις. Άρα πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός και ή δεν το ξανακάνεις – το όποιο λάθος – ή αν το ξανακάνεις ΔΕΝ το λες. Περνάμε δηλαδή στις ενοχές αλλά στην πονηρία “της απόκρυψης”  και στο να μην έχουμε το θάρρος να αναλάβουμε την ευθύνη των πράξεων μας. Αν εκτός από την παρατήρηση έχουμε και άσκηση βίας (ξύλο) ή ποινές (αποκλεισμός – στέρηση Σαββατιάτικης εξόδου ή δεν ξέρω και εγώ τι άλλο) τότε τα πράγματα γίνονται πιο σοβαρά.

Έτσι λοιπόν έχουμε μια ενοχική ανατροφή, και περνάμε στην εκπαίδευση που είναι και το θέμα μας.  Εκεί λοιπόν η σωστή απάντηση έχει σαν επιβράβευση τον καλό βαθμό και το μπράβο και το λάθος έχει σαν αποτέλεσμα τον κακό βαθμό και την παρατήρηση. Το σχολιασμό από τον δάσκαλο ή τον καθηγητή για την επίδοσή σου και ακόμα χειρότερα, μομφή από συμμαθητές (!). Λέω ότι είναι χειρότερα γιατί αν δεχτούμε ότι ένας από τους ρόλους του δάσκαλου είναι η “γκρίνια”,  η κριτική από τους συμμαθητές δεν επιτρέπεται. Εδώ ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι καθοριστικός στο να αποτρέψει τέτοια φαινόμενα στη τάξη του. Από την άλλη η άσκηση κριτικής από την μεριά του, πρέπει να είναι με τέτοιο τρόπο ώστε να μη κάνει το παιδί να νιώθει ένοχο. Αυτά όλα ακούγονται δύσκολα σε μια τάξη που έχουμε 25 – 30 παιδιά με τις ιδιορρυθμίες του το καθένα. Και εμείς πρέπει να γεφυρώσουμε όλα αυτά και να κρατήσουμε ισορροπίες, να παροτρύνουμε τους μαθητές να δίνουν απαντήσεις στο μάθημα, να μη σκέφτονται ότι αν κάνουν λάθος ότι θα κακοχαρακτηρισθούν ή ότι θα βαθμολογηθούν άσχημα. Από την άλλη το εκπαιδευτικό σύστημα είναι έτσι που αν οι μαθητές δεν έχουν “κίνητρο” από εξετάσεις για να διαβάσουν ένα μάθημα, δεν το κάνουν . Απλά αδιαφορούν και δεν κάνουν καμιά προσπάθεια και φυσικά δεν “κάνουν λάθος” αλλά από την άλλη δεν προσπαθούν  καθόλου.

Στην αφήγηση λέει ότι στο εκπαιδευτικό σύστημα – και προφανώς μιλάει για όλα – “στιγματίζουμε το λάθος” και έτσι έχουμε πολύ συχνό το φαινόμενο όπου ένας μαθητής δεν συμμετέχει στην τάξη.  Δίνεις μια άσκηση για να την λύσουν και σαν απάντηση παίρνεις ένα “δεν μπορώ” και ένα κενό χαρτί. Καμία προσπάθεια έστω και λάθος για να γράψουν κάτι. Δεν ρισκάρουν να κάνουν λάθος. Προτιμούν να μη κάνουν τίποτα.

Και συνεχίζει : “αν δεν είσαι προετοιμασμένος να κάνεις λάθος δεν ρισκάρεις. Φυσικά το λάθος δεν ταυτίζεται με τη δημιουργικότητα… ” αλλά έτσι γεννιούνται οι νέες ιδέες.

Και πάμε στον αυριανό επαγγελματία, που κάνει την δουλειά του χωρίς να “φαίνεται” και να δίνει στόχο. Ο  μισθός να πέφτει, η δουλειά να βγαίνει και τα όνειρα να ξεθωριάζουν.Τα σχέδια να πηγαίνουν πίσω και η δημιουργικότητα να χάνεται.

Ωραία θα μου  πείτε όλα αυτά. Και εσύ τι κάνεις; Εσύ σαν καθηγητής τι κάνεις; Μέσα στη τάξη, απέναντι στους μαθητές σου τι κάνεις.

Δεν μπορώ να σκεφτώ καλύτερη λέξη από το “ακροβατώ”. Γιατί; Γιατί από τη μία προσπαθώ να παροτρύνω όλους τους μαθητές να συμμετέχουν. Να τους κάνω να μιλήσουν και να δοκιμάσουν μια απάντηση ανεξάρτητα από το αν είναι σωστή η λάθος. Να τους κάνω να μιλήσουν αδιαφορώντας για τους “εξυπνάκηδες” μαθητές που σχολιάζουν τις λάθος απαντήσεις γιατί αυτοί “τα ξέρουν όλα”. Να τους εξηγήσω μέσα από τα λάθη τους, τι δεν έχουν καταλάβει και ποια θα έπρεπε να είναι η σωστή απάντηση. Από την άλλη πρέπει να ελέγξω τι κάνανε στη μελέτη τους. Αν διαβάσανε, αν κάνανε τις εργασίες τους. Αν καταλάβανε τι διαβάσανε και να τους εξετάσω. Να επιβραβεύσω τις καλές επιδόσεις και να σχολιάσω τις κακές προσπαθώντας να τους παροτρύνω να δουλέψουν. Συμπεριφορές αντιφατικές. Ισορροπίες σε συμπεριφορές ανάμεσα στη παιδαγωγική που σκοπό έχει να κινητοποιήσει τους μαθητές και στην – πως να τη πω τώρα – …αυτή, τέλος πάντων, που σκοπό έχει να τους μάθει με το “στανιό” να γράφουν τις αντιδράσεις, να μελετάνε, να υπολογίζουν. Η μια συμπεριφορά προάγει δεξιότητες που θα χρησιμοποιήσουν σε κάθε φάση της ζωής τους. Η άλλη συμπεριφορά, μαθαίνει μέσα από τη χημεία την “αναλογία” έτσι ώστε να “μη τους κλέβει ο μπακάλης” όπως τους λέω. Και αυτό χρήσιμο για μια ζωή. Αλλά είπαμε “πρέπει να μάθουν και χημεία” γιατί μέσα από αυτή θα μπορέσουν να προχωρήσουν στα όνειρά τους και να συνεχίσουν τη ζωή τους.

Αυτό που πρέπει να μάθουμε όλοι – μικροί μεγάλοι όπως λέω – είναι ότι μέσα από τα λάθη μας μαθαίνουμε. Και αν δεν κάνουμε λάθη, δεν μπορούμε να δούμε τι δεν κάνουμε καλά και να προχωρήσουμε μέσα από τον απολογισμό που θα κάνουμε.

Αλλά – αχ αυτό το αλλά !!! – υπάρχει και το άλλο άκρο. Υπάρχει εκείνη η κατηγορία των ανθρώπων, που έχουν κάνει τέχνη το να κάνουν λάθη, και μη αναλογιζόμενοι τις συνέπειες των λαθών, αποδέχονται εξαιρετικά εύκολα ότι “Εντάξει, έκανα λάθος… (τι το συζητάμε τώρα…) ας προχωρήσουμε παρακάτω.” Με αυτό το τρόπο ουσιαστικά προβάλει την ανθρώπινη φύση (“άνθρωποι είμαστε – σφάλματα κάνουμε” ) και δεν προχωράει παρακάτω. Εννοείται ότι τέτοια “λάθη” σε καμία περίπτωση δεν προάγουν την δημιουργικότητα ή τη σκέψη.

Νομίζω τα έπιασα όλα πάλι, και πολλά περισσότερα. Όπως πολλές φορές έχω γράψει δεν υπάρχει άσπρο και μαύρο μόνο. Ανάμεσα τους υπάρχουν άπειροι τόνοι του γκρι.  Δεν είναι δυνατόν να συζητάς κάθε φάση του μαθήματος όταν σε πιέζει το πρόγραμμα να βγάλεις την ύλη, να τους μάθεις όλα εκείνα που το Υπουργείο έχει βάλει σαν παιδαγωγικό στόχο για το μάθημα.

Είπαμε…”σε κάνει να σκέφτεσαι…” Δεν σημαίνει ότι βγάζεις και συμπέρασμα έτσι;

Τη καλησπέρα μου.