Month: October 2010

Ο καφές…

…είναι μια ιεροτελεστία.

Όλοι γκρινιάζουμε ότι ο καφές στην Ελλάδα είναι από τους ακριβότερους στην Ευρώπη. Τουλάχιστον έτσι λένε οι στατιστικές.Κάνουν λάθος όμως. Ο καφές στην Ελλάδα είναι πανάκριβος… αλλά και μονάκριβος.

Αυτές τις μέρες ήπια δυο καφέδες που δεν θα τους άλλαζα με τίποτα.

Χθες το μεσημεράκι λοιπόν στο κέντρο έπινα το καφέ μου με το Βασίλη. Βρέθηκε στην Αθήνα για 3 μέρες από το Denver και φυσικά δεν θα έφευγε έτσι. Έτσι περάσαμε ένα πολύ ωραίο τρίωρο πίνοντας καφέ στην ταράτσα του Τιτάνια και βλέποντας την Ακρόπολη. Τι κι αν γύρισα παπί από τη βροχή μετά. Το τρίωρο ήταν φανταστικό. Είπαμε όλα όσα δεν προλάβαμε να πούμε στα Γιάννενα τον Σεπτέμβρη. Βλέπετε με τον Βασίλη γνωριζόμαστε μόλις 30 χρόνια και κάτι ψιλά μια και σπουδάζαμε μαζί στα Γιάννενα και είχε έρθει ειδικά για την επανένωση των 30 χρόνων τον Σεπτέμβρη. Έτσι μόλις πήρε τηλέφωνο και είπε “είμαι Ελλάδα”, δεν το άφησα λεπτό. Σε 25 λεπτά τα λέγαμε στη ταράτσα.Μέσα από αυτή τη συζήτηση ίσως πραγματοποιήσω το πρώτο υπερατλαντικό ιντερνετικό φροντιστήριο. Θα σας ενημερώσω για την εμπειρία. Κόστος καφέ… ακριβό. Αξία … ανεκτίμητη.

Προ ημερών είχα πάλι ένα τρίωρο καφέ. Με την φίλη μου την Έφη στη Κηφισιά τώρα. Άλλο στυλ. Εκεί αφήσαμε τον “ατμό” από τη πίεση της δουλειάς να φύγει. Ξεκλέψαμε τις ελάχιστες ακτίνες του ήλιου που ξεφεύγανε από τα σύννεφα και είπαμε όσε δεν είχαμε πει 30 χρόνια τώρα. Βλέπετε και με την Έφη σπουδάζαμε μαζί στα Γιάννενα. Και έτσι εδώ και 30 χρόνια και κάτι ψιλά λέμε, λέμε, λέμε και τελειωμό δεν έχουμε. Και πάντα υπάρχει κάτι καινούργιο. Και πάντα μετά τον καφέ, κανονίζουμε τον επόμενο. Σκέφτηκα τι καλά που θα ήταν να τα κανόνιζα να βρεθούμε όλοι μαζί πάλι… αλλά στην Αθήνα δεν γίνεται.  Άλλωστε η Αθήνα είναι γνωστή παρεοφόνισσα. Κόστος καφέ … μεγάλο. Αξία… Διπλά ανεκτίμητη.

Ωραία αυτά αλλά έχουμε και προγραμματισμό. Το Σαββατοκύριακο πάλι θα έχουμε καφέ… στο Θησείο αυτή τη φορά. Και πάλι με χημικούς… γμτ τι κακό είναι αυτό να μη μπορούμε να βρεθούμε όλοι μαζί αλλά σε δόσεις. Αλλά σε αυτό είπαμε φταίει η Αθήνα… Είπαμε μόνο στα Γιάννενα δένουμε . Θα το κανονίσω που θα μου πάει… Θα πάμε για καφέ στα Γιάννενα… Ναι δεν το γλυτώνουνε. Κόστος “καφέ”… όσο βγάλει. Αξία … ανυπολόγιστη.

Και φυσικά μεθαύριο Σάββατο έχουμε καφέ με συμμαθητές από το σχολείο “ως είθισται”.  Κόστος καφέ…μεγάλο. Αξία … τεράστια.

Μήπως πρέπει να προσέχω τα νεύρα μου…Και όχι τίποτα άλλο έχω και δυο τρεις ακόμα στη λίστα. Λοιπόν… κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι το κόστος του καφέ στην Ελλάδα είναι μεγάλο. Αλλά νομίζω ότι το βάζουμε σε λάθος διάσταση. Ποια είναι η αξία του…

Ποια είναι η αξία του να είσαι με φίλους; Ποια είναι η αξία του να μοιράζεσαι το χρόνο σου με ανθρώπους που αγαπάς και σε αγαπούν; Ποια είναι η αξία της συζήτησης με ειλικρίνεια, χωρίς να μετράς τα λόγια σου και αναγνωρίζοντας ότι αυτά που ακούς είναι αυτά που ακούς και δεν κρύβονται άλλα πράγματα από πίσω από τις λέξεις; Ποια είναι η αξία του να μπορείς να πιεις καφέ και να βλέπεις την Ακρόπολη, ή την απέναντι βιτρίνα παπουτσιών; Νομίζω ότι θα συμφωνήσετε ότι η αξία είναι …ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΗ.

Μετά την παραπάνω επιχειρηματολογία νομίζω γίνεται σαφές ότι ο καφές στην Ελλάδα είναι φτηνός, αρκεί να ξέρεις να τον αξιοποιείς σωστά. Αν απλά πίνεις καφέ…ναι είναι ακριβός. Αν όμως μοιράζεσαι το καφέ με φίλους… τότε είναι πολύ φτηνός.

Έτσι την επόμενη φορά που θα σας πούνε…”πάμε για ένα καφέ…” μη διστάσετε.

Τη καλησπέρα μου.

Ρώτησα τους μαθητές μου…(μέρος 2ο)

Τους ρώτησα στην αρχή του χρόνου, πριν καν τους γνωρίσω και με γνωρίσουν. Τους ρώτησα ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ιδανικού μαθητή.

Πάλι με τις ίδιες συνθήκες, πάλι μίλησαν κάποιοι και φυσικά δεν είναι σίγουρο ότι αυτά που ακούστηκαν και καταγράφηκαν αντιπροσωπεύουν το σύνολο των μαθητών.

Ας δούμε λοιπόν ποια χαρακτηριστικά έχουν οι ιδανικοί μαθητές όπως το είπαν οι ίδιοι.

1. Να δείχνει σεβασμό

2. Να είναι επιμελής

3. Να είναι συστηματικός

4. Να είναι δραστήριος

5. Να μη φοβάται να μιλήσει και να ρωτήσει

6. Να γνωρίζει τα όριά του.

7. Να δείχνει συνέπεια.

8. Να συμμετέχει στο μάθημα.

9. Να έχει απορίες στο μάθημα.

10. Να διαβάζει και να προετοιμάζεται.

11. Να μην είναι προκατειλημμένος.

12. Να παίρνει πρωτοβουλίες.

13. Να προσφέρεται να βοηθήσει τους συμμαθητές του.

14. Να προσπαθεί.

15. Να είναι υπομονετικός.

16. Να βρίσκει ενδιαφέρον εκεί που δεν υπάρχει.

17. Να παρακολουθεί και να προσέχει στα μαθήματα ακόμα και σε αυτά που δεν τον ενδιαφέρουν.

18. Να δείχνει ευπρέπεια και σοβαρότητα.

19. Να σέβεται τους συμμαθητές του.

20. Να υπάρχει καθαριότητα, στον ίδιο και το χώρο του.

21. Να μην απογοητεύεται και να μην επηρεάζεται από τις συνθήκες.

22. Να προσέχει και να ευχαριστιέται στο μάθημα.

23. Να δέχεται την ανθρώπινη φύση του καθηγητή.

24. Να προσπαθεί  ουσιαστικά και όχι μόνο για τους βαθμούς.

Πάλι δεν θα σχολιάσω καθόλου. Τα αναφέρω όπως τα είπα. Βάζουν πολλά θέματα, πάρα πολλά θέματα. Ας τα σκεφτούμε λιγάκι όσοι μπαίνουμε σε τάξεις. Να δούμε λίγο τα πράγματα από το θρανίο του μαθητή.

Τη καλημέρα μου.

Ο δάσκαλός μου…

Προχθές βρέθηκα έξω από ένα σουπερμάρκετ. Μόλις είχα “ξεμείνει” γιατί τα € φεύγουν τόσο γρήγορα, όπως λέμε και είπα να κάνω “μια τραβηχτική” από το ΑΤΜ. Βγαίνοντας λοιπόν βλέπω ένα γέροντα μπροστά στο μηχάνημα. Έχει εκείνη τη χαρακτηριστική στάση που έχουν οι γέροντες όταν δυσκολεύονται να σταθούν: ακουμπάει και με τα δυο χέρια στους αγκώνες και έχει γύρει μπροστά και κάτι προσπαθεί να κάνει. Δίπλα η βακτηρία…κν μαγκούρα.

Πλησιάζω λοιπόν και τον βλέπω…Με τη βιασύνη του σύγχρονου νεοέλληνα, και την ορμή του “νέου”, σκέφτομαι μόλις τον βλέπω… “θα ξημερώσουμε”. Πλησιάζω προσεκτικά, γιατί σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να αισθανθεί απειλή, και δεν είναι σωστό. Ευγενικά λοιπόν ρωτάω αν θέλει βοήθεια.

Μου λέει ναι και μου δίνει τη κάρτα να του βγάλω το αυτοκολλητάκι πριν την ενεργοποίηση. Δεν τον βοηθούσαν τα χέρια του. Το βγάζω αμέσως και του το επιστρέφω. Μόλις όμως τον είδα, κάτι μου θύμισε το πρόσωπό του.  Τον ρώτησα αν ήταν δάσκαλος ή καθηγητής και μου είπε “ναι” στο λύκειο Βύρωνα, πάλι όμως δεν έβγαλα το όνομα, οπότε τον ρώτησα και τότε “είδα” τον θρησκευτικό του σχολείου που πήγαινα. Τον θυμάμαι στην έδρα ευθυτενή και “πανύψηλο”, να μας διδάσκει. Ήμασταν Λύκειο αρρένων, από τα τελευταία του είδους, και μάλλον με 1.83 δεν θεωρούμαι κοντός. Όμως στα μάτια μου φάνταζε τεράστιος.

Αμέσως του λέω το όνομα μου και τον χαιρετώ, αλλά ήταν φανερό ότι το όνομά μου δεν του έλεγε και πολλά πράγματα. Πώς θα γινόταν άλλωστε μετά από 31 χρόνια και πόσα άλλα παιδιά που είχαν προηγηθεί και ακολουθήσει μετά τη σειρά μας. Του θύμισα ότι ήμουν μαζί με το γιο του αλλά πάλι δεν είδα κάτι στο πρόσωπο του. Μετά από αυτό… μου παραχώρησε τη θέση του… Σκέφτηκα προς στιγμήν να του κάνω την ενεργοποίηση αλλά φοβήθηκα μη φανώ πολύ “επιθετικός”, και έτσι προτίμησα να πάρω τα χρήματα και να αποχωρήσω χαιρετώντας τον, και στέλνοντας χαιρετίσματα στον γιο του.

Τα συναισθήματα ήταν ανάμεικτα, φεύγοντας. Συγκίνηση, αμηχανία, ίσως και λίγο ενοχές που συμπεριφέρθηκα έτσι στην αρχή. Όχι μόνο όταν είδα ότι ήταν καθηγητής μου αλλά και από την αρχή. Έριξα μια ματιά φεύγοντας και είδα ένα γέροντα, σε μια “γωνιά” να περιμένει… Δεν ξέρω αν ολοκλήρωσε τη συναλλαγή ή περίμενε κάποιον από το σούπερ μάρκετ να τον βοηθήσει.

Και ξανά έπεσα σε σκέψεις… Αν εγώ έφτασα τα πενήντα, ο δάσκαλός μου θα είναι …80 +. Και μου φάνηκε τόσο αδύναμος και μόνος. Δεν ξέρω… περίεργα μου φάνηκαν όλα αυτά. Παίρνοντας αφορμή από τα… λουλούδια, μήπως έχουμε ξεχάσει κάποιο “βάζο”  πουθενά, μήπως να πάρουμε κανένα τηλέφωνο…

Τη καλησπέρα μου.

Το βάζο με τα λουλούδια…

Προχθές πήρα ένα μπουκέτο λουλούδια. Τα είδα, μου άρεσαν, τα πήρα.Απλό.
Γυρνάω σπίτι, τα φτιάχνω στο ανθοδοχείο, τα στολίζω στο σαλόνι και… τα ξεχνάω.
Σήμερα το πρωί τα βλέπω… και φυσικά τα…θυμήθηκα. Αλλά τώρα δεν σώζονται πια… τα λουλούδια με αλλαγμένο χρώμα, κάτι προς το μαύρο να παίρνει…., τα φύλλα άλλο χρώμα, κάτι προς το καφέ… και το νερό άλλο χρώμα, κάτι προς το κίτρινο.

Κοιτάζοντας τα λοιπόν σκέφτηκα… πόσα “βάζα λουλουδιών” έχουμε ξεχάσει… και πόσα “λουλούδια” έχουν πεθάνει…

Μήπως είναι κάτι που ξέραμε παλιά και αφήνοντας το στη γωνία τα έχουμε ξεχάσει;

Μήπως είναι κάποιοι καλοί φίλοι που “με τις δουλειές δεν προλαβαίνουμε” να πάρουμε τηλέφωνο και έχει μαραθεί η φιλία μας;

Μήπως είναι σχέσεις, παιδιά, οικογένειες, που θεωρώντας ό,τι κάναμε αυτό που έπρεπε (να τους βάλουμε “νερό” και να τα “στολίσουμε” στο σαλόνι) ξεχάσαμε ότι θέλουν φροντίδα και κάποια στιγμή γυρίσαμε και τα είδαμε και συνειδητοποιήσαμε…ότι κάτι ξεχάσαμε;

Δεν ξέρω. Σήμερα σκέφτομαι φωναχτά, αλλά νομίζω ότι αν σκεφτεί ο καθένας μας λίγο, (και ας μην είναι φωναχτά) είναι σίγουρο ότι θα βρει “βάζα” που χρειάζεται “να αλλάξει το νερό” για να ξανανιώσουν τα λουλούδια. Για δείτε το λιγάκι, για να ξεκολλήσουμε από τη τηλεόραση που μας βομβαρδίζει συνέχεια με μεγατόνους μιζέριας και εμείς έχουμε χωθεί κάτω από το καναπές, από το φορτίο.

Σκεφτείτε τα.

Τη καλημέρα μου.

Ρώτησα τους μαθητές μου…

…στην αρχή του χρόνου : Ποια νομίζετε ότι είναι τα χαρακτηριστικά του ιδανικού καθηγητή;
Πότε τους ρώτησα… Με το καλημέρα, ξεκινώντας στην Α΄Λυκείου, παιδιά που δεν είχα ξαναδεί και δεν είχα ποτέ μαθητές μου.
Γιατί τους ρώτησα… Ήθελα να κάνω ένα συμβόλαιο μαζί τους, όπως κάνω κάθε χρόνο άλλωστε. Να ξέρουμε μικροί – μεγάλοι που βρισκόμαστε και τι περιμένουμε ο ένας από τον άλλο. Αλλά δεν ήθελα, όπως έκανα μέχρι τώρα, να το κάνω σε επίπεδο δηλώσεων και εξαγγελιών. Ήθελα οι ίδιοι να τα εντοπίσουν.
Το δείγμα δεν είναι αυτό που θα μπορούσε να πει κανείς χαρακτηριστικό. Ούτε φυσικά μίλησαν όλα τα παιδιά. Πάντα έτσι γίνεται άλλωστε. Όμως μάλλον μιλήσανε ελεύθερα.
Λοιπόν συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, να σας πω τι περιμένουν τα παιδιά από τους καθηγητές τους…
1. Να είναι επικοινωνιακός και να δείχνει σεβασμό (προς τους μαθητές).
2. Να είναι αξιοκρατικός και να μη δείχνει μεροληπτική συμπεριφορά.
3. Να είναι ειλικρινής στις δηλώσεις του πάνω στην επίδοση του μαθητή.
4. Να μη δίνει έτοιμες πληροφορίες αλλά να καθοδηγεί τους μαθητές στη μελέτη.
5. Να μπορεί να συζητήσει κανείς μαζί του.
6. Να είναι κατανοητός στην παράδοση.
7. Να μην είναι αυθεντία και να κατεβάζει τις γνώσεις στο επίπεδο των μαθητών.
8. Να συμβουλεύει τους μαθητές πως να δουλεύουν καλύτερα.
9. Να έχει μεταδοτικότητα
10. Να είναι φιλικός με τους μαθητές και να συζητάει τα θέματα που τυχόν προκύπτουν.
11. Να είναι υπομονετικός.
12. Να επεξηγεί.
13. Να δείχνει κατανόηση στα προβλήματα των παιδιών.
14. Να είναι δίκαιος και να μη κάνει διακρίσεις.
15. Να κάνει το μάθημα διασκεδαστικό.
16. Να μην υπάρχει κλίμα τρομοκρατίας στη τάξη και να νοιώθουν άνετα οι μαθητές
17. Να ακούει τις απόψεις των μαθητών.
18. Να μη κάνει μάθημα μόνο μέσα από το βιβλίο αλλά να δίνει και σημειώσεις.
19. Να κάνει σχεδιάγραμμα μαθήματος.
20. Να χρησιμοποιεί εναλλακτικές μορφές μαθήματος.
21. Να κάνει πειράματα.
22. Να δείχνει ενδιαφέρον για το μάθημα.
23. Να κάνει διαθεματικές εργασίες.
24. Να έχει ενέργεια.
25. Να έχει όρεξη.
26. Να έχει χιούμορ.
27. Να είναι οργανωμένος.
28. Να επιβάλλεται στη τάξη χωρίς να είναι αγχωτικός.
29. Να ρωτάει για απορίες.
και τέλος…
30. Να φοράει χρωματιστά ρούχα !!!!!
Λοιπόν; Τι λέτε; Νομίζω τα είπαν όλα. Μήπως κάποια πρέπει να μας προβληματίσουν λίγο παραπάνω;
Δηλαδή…
Αξιοκρατία, κατανόηση, χιούμορ, οργάνωση στη δουλειά και ρούχα με χαρούμενα χρώματα!!!!! Μήπως να το δούμε κάπως αλλιώς. Δεν ξέρω αν εσείς έχετε κάποια άλλα δεδομένα, ή ακόμα αν θυμάστε και εσείς κάτι που να εξηγεί αυτά που ζητάνε οι μαθητές.
Δηλαδή εγώ θυμάμαι τους καθηγητές μου μόνιμα με τα ίδια ρούχα και σε όλες τις αποχρώσεις του γκρι.
Επίσης θυμάμαι το φόβο να διαχέεται στη τάξη με την άφιξη ορισμένων καθηγητών.
Θυμάμαι καθηγητές με “αυλή” που έπαιρναν βαθμούς έτσι…και άλλοι ίδρωναν να δούνε βαθμό της προκοπής.
Από την άλλη είναι δύσκολο να “υιοθετήσεις” 200 μαθητές, και να ασχοληθείς με τον καθένα προσωπικά, όμως τα θέματα που βάζουν δείχνουν κάποια πράγματα.
Φυσικά και έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Τόσο στην εκπαίδευση όσο και στους μαθητές. Κάποια όμως φαίνεται ότι θέλουν ακόμα πολύ χρόνο. Και μετά μιλάμε… για ψηφιακή τάξη και τεχνολογία!!!!
Μάλλον πρέπει να το ψάξουμε λίγο παραπάνω. Μάλλον πρέπει να μάθουμε (όλοι) να ακούμε και όχι μόνο να μιλάμε.
Νομίζω ότι γυρνάω στα ίδια και τα ίδια. Σκεφτείτε τα και μοιραστείτε τις σκέψεις σας. Πείτε μου τι θυμάστε εσείς από το σχολείο και πως εσείς φαντάζεστε τον ιδανικό καθηγητή. Είτε έχετε είτε είχατε…κάποτε
Τη καλησπέρα μου.

Ξεχασμένα διαμάντια…

Μήπως κουραστήκατε τη μιζέρια, μήπως βαρεθήκατε να ακούτε για spreads, μνημόνια και άλλα όμορφα, που μετράνε τι χρωστάμε ή τι θα χάσουμε…μετά το 2010 (μια και μας έχουν  υποσχεθεί ότι μέσα στο 2010 ΔΕΝ θα γίνουν άλλες κρατήσεις);

Αν ναι δείτε μια ταινία. Δεν θα αλλάξει τίποτα, αλλά θα περάσετε ένα όμορφο δίωρο.

Έχω λοιπόν να προτείνω μια ταινία την οποία θα βρείτε στο διαδίκτυο. Λέγεται : Allegro non tropo (Δεν ξέρω τι σημαίνει αλλά μικρή σημασία έχει.)  Μοιάζει με την Φαντασία του Disney τη πρώτη του 1941 αλλά γυρισμένη “αλά ιταλικά” με όλο το χιούμορ που διαθέτουν οι γείτονες και την διάθεση για “πλάκα”.

Βρείτε το και κατεβάστε το. Είναι στα Ιταλικά αλλά δεν έχει καμία σημασία. Η γλώσσα του σώματος, η μουσική και το σκίτσο μιλάνε μόνα τους.  Γυρίστηκε το 1976 – αν θυμάμαι καλά – και τα σκίτσα είναι του Bruno Bozzeto. Τι σημαίνει αυτό; Πάρτε μια ιδέα εδώ :

Δείτε άλλο ένα που βρήκα…

Ο κεντρικός ηθοποιός είναι ο Mauriccio Niketti, ο οποίος σε όλη τη ταινία ΔΕΝ ΛΕΕΙ ΛΕΞΗ. Δεν θα το καταλάβετε όμως. Τώρα που σας το είπα θα το προσέξετε.

Περάστε καλά, και ξεχαστείτε. Μέχρι την επόμενη φάση…όποτε…

Τη καλησπέρα μου.

To INTERNET μας φέρνει πιο κοντά…

… και ταυτόχρονα μας απομονώνει.

Είναι μια περίεργη σχέση. Για να γίνω σαφής, είμαι πάλι σε μια φάση “τοξίνωσης” και “αποτοξίνωσης”. Δηλαδή αισθάνομαι ότι η παρουσία μου μπροστά στον υπολογιστή, μου απορροφά πολύ χρόνο, τόσο ώστε να μη μπορώ να κάνω αυτά που πρέπει. Συνέχεια όλο και κάτι μένει πίσω.

Έτσι για λίγο χρόνο θα “απομακρυνθώ λίγο” μήπως και καταφέρω να κάνω όλα αυτά που έχουν μείνει πίσω.

Από την άλλη προ ημερών, ο φίλος μου ο Βασίλης από το Denver  μου έστειλε μήνυμα για “ένα φροντιστήριο” στην άλλη άκρη του κόσμου. Και φυσικά έγινε. Το κακό είναι η διαφορά στην ώρα. Δηλαδή όταν το παιδί γυρνάει σπίτι, εγώ κοιμάμαι και αντίστροφα. Μόνο Σαββατοκύριακο μια και κατά τις 10-11 το πρωί στο Denver, εδώ είναι 7-8 το βράδυ. Όμως δούλεψε. Και το VoIP δούλεψε και η επικοινωνία έγινε και όλα καλά.

Αυτές τις μέρες ετοιμάζω την εργασία που θα κατεβάσω του χρόνου στη Σύρο. Το Μάιο θα είμαι στην Ερμούπολη που έχει συνέδριο πάνω στις ΤΠΕ. Σκοπεύω να κατεβάσω εργασία σχετικά με την ασύγχρονη εκπαίδευση. Το ερωτηματολόγιο, στόχο έχει να διερευνήσει την διείσδυση του ΙΝΤΕΡΝΕΤ στους μαθητές αλλά και στους καθηγητές. Δηλαδή κατά πόσο είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε ένα διαδικτυακό σχολείο ή βοήθημα. Σε πρώτη φάση θα το στείλω σε συναδέλφους και φίλους σε όλη την Ελλάδα, ποντάροντας να έχω ένα δείγμα απαντήσεων από όλη την Ελλάδα. Όμως θα σας ενημερώσω και από εδώ αλλά και από το φόρουμ του ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ για όποιον θέλει να βοηθήσει. Σε δεύτερη φάση και αφού ολοκληρωθεί η στατιστική επεξεργασία, θα ακολουθήσει μια παρουσίαση του MOODLE και γενικότερα των δυνατοτήτων του. Επειδή όμως όλα αυτά πρέπει να “χωρέσουν” σε 20 λεπτά το βάρος θα δοθεί στα συμπεράσματα και στη παρουσίαση και όχι στα νούμερα. Να είστε συντονισμένοι λοιπόν και να περιμένετε νέα μου.

Ταυτόχρονα ετοιμάζω με τον συνάδελφο μου Κώστα την παρουσίαση του ΙΝΤΕΡΝΕΤ στα παιδιά του σχολείου μας. Φυσικά δεν περιμένω να το μάθουν από εμάς. Αντίθετα αν τους ρωτήσουμε μάλλον εμείς θα μάθουμε. Αλλά μια και είναι αυτοί που θα έχουν καθημερινή επαφή με το διαδίκτυο καλό θα είναι να είναι συνειδητοποιημένοι χρήστες και να το αξιοποιούν με τον καλύτερο τρόπο.

Από την άλλη υπάρχουν διάφορα σχέδια… Υπομονή. Βλέπετε το Σαββατοκύριακο βρέθηκα στο Αίγιο και έκατσα και τα έβαλα κάτω… και βγήκαν πολλά. Πάρα πολλά. Γιαυτό λέω για το διαδίκτυο και τον χρόνο που μου παίρνει.

Και μια και το συζητάμε…Κλείνω για σήμερα.

Τη καλησπέρα μου…

Το νέο Λύκειο… ( Μέρος 3ο : οι προτάσεις )

Σήμερα μία παρουσίαση βιβλίου με καθυστέρησε και έτσι δεν έχω πολύ χρόνο. Από την άλλη ο Κώστας δεν μου έστειλε ολοκληρωμένη τη πρόταση.  Θα προσπαθήσω λοιπόν να πω τη βασική ιδέα και από τα δυο, που ακούστηκαν με τις προσθήκες του Γιώργου.

Η κεντρική ιδέα σε όλες τι προτάσεις είναι η ευελιξία στην επιλογή των μαθημάτων. Ειδικότερα ο ένας συνάδελφος μιλάει για μείωση των υποχρεωτικών στις 8 ώρες ενώ η άλλη πρόταση μιλάει για 12 ώρες. Και οι δύο μιλάνε για τις φυσικές επιστήμες να έχουν όλες και βασικές δεξιότητες (3 ώρες) και υψηλό επίπεδο (6 ώρες) – στη φυσική και τη Χημεία – και Βιολογία και Περιβαλλοντικές να παραμείνουν στις 3.Το σημαντικό κοινό χαρακτηριστικό και των δυο προτάσεων είναι η δυνατότητα επιλογής από το ίδιο “καλάθι”  περισσότερες από μια φορές. Και οι δύο μιλάνε για ένα βασικό (6ωρο) μάθημα και επιλογή περισσότερων μαθημάτων που μπορεί να είναι από την ίδια ομάδα.

Έτσι ο υποψήφιος Ιατρικής θα μπορέσει να έχει και βιολογία και χημεία, αλλά και μαθηματικά και …ό,τι άλλο χρειάζεται.  Αλλά και  ο υποψήφιος του Πολυτεχνείου θα μπορεί να έχει Μαθηματικά σαν κύριο μάθημα αλλά και   επαρκείς γνώσει φυσικής και χημείας που θα του χρειαστούν.

Το κόστος είναι ότι θα έχει επιλογή να μη διαλέξει από την ομάδα των “καλλιτεχνικών” και αντ’ αυτής να πάρει τα μαθήματα, που είπαμε. Επίσης στην πρόταση με τις 8 ώρες φεύγουν από το βασικό κορμό, η ξένη γλώσσα και έτσι πάει στην ομάδα των ξένων γλωσσών, ενώ τα Λατινικά μετακομίζουν στα φιλολογικά.

Αν κάποιος έχει έφεση στις ξένες γλώσσες θα μπορούσε να πάρει 2 ή και 3 ξένες γλώσσες ενώ μια θα ήταν βασική. Το ίδιο και στα φιλολογικά θα μπορούσε να πάρει κάποιος και Αρχαία αλλά και Λατινικά (όχι σε 6ωρα αλλά για 3ώρες).

Αναγνωρίζω ότι δεν είναι με μεγάλη σαφήνεια γραμμένα αλλά η ένωση Ελλήνων Χημικών έχει και τις δύο προτάσεις αναλυτικά. Απλά ρωτείστε και θα τις μάθετε.

Σύμφωνα με μια άποψη, το σύστημα αυτό είναι αντιγραφή του ΙΒ αλλά στο περίπου. Τέλος πάντων δεν ξέρω και φοβάμαι ότι δεν έδωσα και σαφή εικόνα για το περί τίνος πρόκειται.

Τέλος πάντων… Τη καλησπέρα μου.

Το νέο Λύκειο… ( μέρος 2ο :Η Ένωση Ελλήνων Χημικών)

Χθες το Βράδυ μου ήρθε το Δελτίο Τύπου που εξέδωσε η Ένωση Ελλήνων Χημικών για το θέμα. Την δημοσιεύω αυτούσια, χωρίς σχόλια.

Δελτίου Τύπου

Στην ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στις 2/9/2010 στα γραφεία της Ένωσης Ελλήνων Χημικών με θέμα :
«Η ΕΞΑΓΓΕΛΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ: ΝΕΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ;»

και στην οποία συμμετείχε μεγάλος αριθμός καθηγητών Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης διατυπώθηκαν σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών και ιδιαίτερα της Χημείας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Με βάση πληροφορίες  για τη δομή του Νέου Λυκείου προτείνεται δραματική μείωση της διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών στη Β΄ και  Γ΄ Λυκείου με ταυτόχρονη αύξηση των ωρών διδασκαλίας των θεωρητικών μαθημάτων.

Η ΕΕΧ διαφωνεί με κάθε σχέδιο περαιτέρω υποβάθμισης της διδασκαλίας  των Φυσικών Επιστημών και ιδιαίτερα της Χημείας  στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, διότι εκτιμά ότι ο επιστημονικός αλφαβητισμός αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διαμόρφωση συνειδητών πολιτών ικανών να λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις, για την κοινωνική εξέλιξη και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της χώρας , αλλά και την προώθηση της Επιστήμης και της Τεχνολογίας.

Η ΕΕΧ είναι έτοιμη να συμβάλλει με προτάσεις στο σχεδιασμό της δομής του Νέου Λυκείου, με στόχο ένα πραγματικά σύγχρονο και αποτελεσματικό Λύκειο, το οποίο να εκπαιδεύει με επάρκεια τον πολίτη του 21ου αιώνα αλλά και να προετοιμάζει τον αυριανό επιστήμονα.

Επίσης μου ήρθε η μία από τις δυο προτάσεις που ακούστηκαν. Θα ήθελα να έχω και την δεύτερη για να τις ανεβάσω μαζί… (Κώστα ελπίζω να διαβάζεις). Αύριο θα ανεβάσω και τις προτάσεις. Αν δεν έχω κάτι συγκεκριμένο θα ανεβάσω ό,τι θυμάμαι με επιφύλαξη. Δεν είναι – και για τις δύο περιπτώσεις – κάτι επίσημο. Είναι κάποιες σκέψεις που διακατέχονται από την κοινή λογική και δίνουν μια ευελιξία στις επιλογές και μια ισορροπία.

Κάποια από τα σχόλια – και στο Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες – τοποθετούν το θέμα συντεχνιακά. Με απλά λόγια να δούμε πως θα μπορέσουμε να μη χάσουμε σαν κλάδος αυτά που έχουμε. Δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Είναι μια νέα αντίληψη που περνάει και πρέπει να δούμε αν αυτή η αντίληψη είναι κάτι που θέλουμε. Αν τα Πανεπιστήμια μας θα μπορέσουν να σταθούν με τη νέα γενιά των φοιτητών μετά από την εφαρμογή του νέου συστήματος. Δεν ξέρω. Δεν μπορώ να πω. Είναι όλη αυτή η μυστικότητα που υπάρχει σε όλη αυτή την ιστορία. Λες και πρόκειται για βιομηχανικό μυστικό και το κρατάνε μέχρι την τελευταία στιγμή για να το ανακοινώσουν και να “ταράξουν την αγορά”. Το ότι θα μας ταράξουν είναι το μόνο σίγουρο. Το αποτέλεσμα ποιο θα είναι, δεν ξέρω.

Αν είχαμε μια πλήρη ενημέρωση, να έχουμε σωστούς πίνακες με τις ώρες και τις κατανομές, και μια σωστή τοποθέτηση για το τι ακριβώς γίνεται….

Αν είχαμε ένα διάλογο ειλικρινή όπου ο ένας να ακούει τον άλλο και να τον λαμβάνει υπόψη και όχι να κοιτάει πως θα τον αιφνιδιάσει…

Αν ρωτούσαν τα Πανεπιστήμια τι περιμένουν να γνωρίζουν οι πρωτοετείς φοιτητές…

Εντάξει λέμε ότι το Λύκειο αποδεσμεύεται από το Πανεπιστήμιο. Αλλά όπως και να έχει, το Λύκειο θα δώσει στο πρωτοετή φοιτητή τις απαραίτητες γνώσεις. Ρωτάμε για να ακούσουμε, όχι για να μη πούμε ότι δεν ρωτήσαμε. Ακούμε για να λάβουμε υπόψη και όχι για να φτιάξουμε άλλοθι ότι έγινε διάλογος.

Δεν ξέρω…Δυστυχώς μόνο αυτό μπορώ να πω. Αν μπορούμε να έχουμε μια πλήρη ενημέρωση, για να μπορέσουμε να καταλάβουμε το σκεπτικό.

Αυτά για σήμερα… Τη καλησπέρα μου.

Το νέο Λύκειο…(μέρος 1ο : Η παρουσίαση)

Το διάβασα σήμερα στην Ημερησία του Σαββάτου και έπαθα ένα κάτι τις…Το ξαναδιάβασα και πάλι έμεινα στο κάτι τις…Το κοιτούσα και δεν καταλάβαινα… Μετά πρόσεξα τη φράση…”Σύμφωνα με πληροφορίες της ΗτΣ…” και σκέφτηκα… “Μακάρι να κάνουν λάθος γιατί αν δεν κάνουν λάθος, τότε θάβουν το Λύκειο και υπονομεύουν τις φυσικές επιστήμες στα Πανεπιστήμια.”

Μέσα από τ άρθρο φαίνεται η ελαφρότητα, με την οποία αντιμετωπίζουν στο υπουργείο Παιδείας το θέμα “Σχολική Μεταρρύθμιση” και το μέλλον των παιδιών μας αλλά και το μέλλον των Πανεπιστημίων μας και της Βιομηχανία ας μας. Δηλαδή όλων μας. Ειλικρινά εύχομαι όταν ανακοινωθεί το νέο Λύκειο, να μην έχει σχέση με αυτό που σας παρουσιάζω αμέσως τώρα.

Σας παρουσιάζω τα βασικά σημεία. Όσοι θέλουν λεπτομέρειες υποθέτω ότι μπορούν να το βρουν στο ΙΝΤΕΡΝΕΤΙ. Αν θέλετε μπορείτε να διαβάσετε κάποιες σκέψεις συναδέλφων ΕΔΩ μαζί με συνημμένο ένα πίνακα που δείχνει τη δομή του Νέου Λυκείου.

Το Λύκειο στην Β και Γ Λυκείου χωρίζεται σε δύο μεγάλα τμήματα :

1. Υποχρεωτικά :

Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία : 4+2 = 6 ώρες.

Αγγλικά : 3 ώρες

Φυσική Αγωγή : 3 ώρες

Δραστηριότητα : 2 ώρες (Νέο “μάθημα” που έχει σκοπό να ευαισθητοποιήσει τους μαθητές και κοινωνικά και περιβαλλοντικά θέματα και να τους ωθήσει σε εθελοντικές δράσεις)

ΣΥΝΟΛΟ : 14 ώρες (Ξεκινάμε με δεδομένο 5Χ7 = 35 ώρες άλλα υπόλοιπο για “μοίρασμα” 21 ώρες)

2. Επιλογής :

Εδώ εμφανίζονται 6 ομάδες μαθημάτων χωρισμένα σε τρίωρα και εξάωρα. Τα τρίωρα θεωρούνται ότι παρέχουν επαρκείς δεξιότητες στο μάθημα, ενώ τα εξάωρα “εις βάθος γνώση του αντικειμένου”. Ο μαθητής καλείται να επιλέξει ένα εξάωρο και 5 τρίωρα ένα από κάθε ομάδα. Δηλαδή (1Χ6 + 5Χ3 = 21 ώρες και κλείσαμε). Δείτε τις ομάδες και μετά σχολιάζουμε μέσα από παραδείγματα.

Α. ΑΡΧΑΙΟ-ΓΝΩΣΙΑ

1. Αρχαία ελλ. Γλώσσα &  γραμματεία. (6 ώρες)

2. Αρχαία ελληνική γραμματεία (3 ώρες)

3. Αρχαία Ιστορία (3 ώρες)

4. Ιστορία των ιδεών (3 ώρες)

Β. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

1. Μαθηματικά υψηλού επιπέδου (6 ώρες)

2. Μαθηματικά βασικού επιπέδου (3 ώρες)

Γ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

1. Φυσική (6 ώρες)

2. Χημεία (3 ώρες)

3. Βιολογία (3 ώρες)

4. Περιβαλλοντικές επιστήμες (3 ώρες)

Δ. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

1. Οικονομία ( 6 ώρες )

Οικονομία (3 ώρες)

Πολιτικές και κοινωνικές επιστήμες (3 ώρες)

Ευρωπαϊκή ιστορία (3 ώρες)

Ψυχολογία (3 ώρες)

Αρχές Ηθικής και Φιλοσοφίας (3 ώρες)

Θρησκευτικά (3 ώρες)

Ε. ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ

Λατινικά ( 6 ώρες)

Γαλλικά ( 3 ή 6 ώρες)

Γερμανικά (3 ή 6 ώρες)

Ισπανικά (3 ή 6 ώρες)

Ιταλικά (3 ή 6 ώρες)

ΣΤ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

1. Εικαστικά (3 ώρες)

2. Μουσική (3 ώρες)

3. Θέατρο και Κινηματογράφος ( 3 ώρες)

Λοιπόν αυτό είναι… Καλό φαίνεται αλλά λειτουργεί; Για να δούμε.

Έχουμε ένα μαθητή που θέλει να πάει Ιατρική.

Σε ποια μαθήματα νομίζετε ότι θα έπρεπε να έχει βαθιά γνώση;…

Υποθέτω ότι το μυαλό σας πήγε στην Βιολογία και μετά στην Χημεία. Ωραία κανένα από τα δύο δεν έχει 6ωρο για βαθιά γνώση. Αναγκαστικά λοιπόν διαλέγει…Φυσική. Ναι αλλά δεν θα μπορέσει να πάρει ΤΙΠΟΤΑ ΑΛΛΟ από την ομάδα αυτή. Οπότε πάει η χημεία και η βιολογία. Ας δούμε κάτι άλλο στον ίδιο μαθητή…Ποιο άλλο κύριο μάθημα (6ωρο) θα μπορούσε να πάρει… Μάλλον Μαθηματικά… είναι το μόνο που κολλάει “κάπως” αν και οι γιατροί δεν νομίζω ότι φημίζονται για την καλή σχέση τους με τα μαθηματικά…Ωραία λοιπόν… έστω Μαθηματικά. Και πάλι από το πακέτο των πειραματικών επιστημών μπορεί να πάρει μόνο ένα …Φυσική δεν μπορεί είναι εξάωρο, Μένουν Χημεία, Βιολογία και Περιβαλλοντικές επιστήμες.

Για να δούμε ένα άλλο παράδειγμα…

Ένας μαθητής θέλει να πάει στο Πολυτεχνείο…Να μη πω χημικούς μηχανικούς (εκεί δεν πάει με τίποτα…) αλλά ας πούμε …Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς. Αντιμετωπίζει το εξής δίλημμα : Κύριο  ( 6ωρο μάθημα ) : Φυσική ή Μαθηματικά. Αν είναι Φυσική εντάξει αλλά μαθηματικά θα αποκτήσει τις Βασικές γνώσεις (τρίωρο) ενώ αν είναι ανάποδα και διαλέξει μαθηματικά αναγκαστικά θα πάρει χημεία ή βιολογία από την ομάδα των πειραματικών επιστημών.

Νομίζω γίνεται φανερό ότι θα προχωρήσει με περιορισμένες γνώσεις προκειμένου να σπουδάσει αυτό που θέλει.

Πάμε τώρα στα φιλολογικά : Ένας μαθητής θέλει να πάει για Φιλοσοφική…

Μπορεί να επιλέξει βασικό μάθημα : Είτε Αρχαία είτε Λατινικά. Μετά στα τρίωρα :

Για Αρχαία επιλογή : Μαθηματικά / Περιβαλλοντικές επιστήμες / πολιτικές ή κοινωνικές επιστήμες ή Ευρωπαϊκή ιστορία ή Ψυχολογία ή Αρχές ηθικής και φιλοσοφίας ή Θρησκευτικά / κάποια δεύτερη ξένη γλώσσα / κάποιο πολιτιστικό αντικείμενο.

Καλό πακέτο. Χωρίς προβλήματα και πλήρες.

Αν επιλέξει Λατινικά θα έχει Αρχαία Ελληνική γραμματεία (3ωρο) και όλα τα άλλα όπως έχουν εκτός από την ξένη γλώσσα μια και τα Λατινικά θεωρούνται ξένη γλώσσα (!!!) και είναι σε άλλο πακέτο επιλογών. Και εδώ πλήρες πακέτο. Τυχαίο ;;;;; Δεν νομίζω.

Εδώ πρέπει να πούμε ότι το κάθε Πανεπιστήμιο θα πρέπει να επιλέξει ποια 2 (μόνο 2) από τα 4 μαθήματα που θα εξεταστούν οι μαθητές πρέπει να κατέχουν για να είναι υποψήφιοι σε αυτό. Αλλά είπαμε ότι το Λύκειο αποδεσμεύεται από το Πανεπιστήμιο…

Και ρωτάω …ο αφελής

Πως θα λειτουργήσει η βιομηχανία με απόφοιτους Πολυτεχνείου – αν καταφέρουν να τελειώσουν με βασικές γνώσεις Μαθηματικών – χημείας ή βιολογίας. (είπαμε η φυσική εμφανίζεται μόνο κύριο μάθημα – 6ωρο).

Πως θα μπορέσουν να λειτουργήσουν τα πανεπιστημιακά τμήματα της Φυσικομαθηματικής και του Πολυτεχνείου με φοιτητές που έχουν βασικές δεξιότητες στη Χημεία, Βιολογία, Φυσική ή Μαθηματικά (είπαμε ΔΕΝ μπορείς να τα πάρεις όλα) και ποιοι θα επανδρώσουν αύριο τις αντίστοιχες θέσεις στην παραγωγή;

Φυσικά θα ξέρουν Ξένες γλώσσες και εικαστικά, μουσική ή κινηματογράφο… Δεν τα υποτιμώ καθόλου αλλά αν έμπαινε θέμα επιλογής σε βάθος χρόνου για γνώση και εξέλιξη… μάλλον θα χάνανε. Δεν εξετάζω αν είναι καλό ή κακό, αλλά…

Δεν βάζω θέματα βιβλίων, αναλυτικού προγράμματος, ή υποδομών, (αιθουσών εργαστηρίων, καθηγητών, θρανίων, καρεκλών… αν με εννοείτε τι θέλω να πω). Δεν βάζω θέμα ενημέρωσης καθηγητών, (για επιμόρφωση… ούτε λόγος… δεν το συζητάμε). Αυτά είναι λυμένα. Πάλι κάποιοι θα τρέχουν…

Οι μαθητές προσπαθώντας να καταλάβουν τι γίνεται…

Οι καθηγητές για να μπορέσουν να δουν τι θα πουν και με ποιο τρόπο…

Οι γονείς για να πληρώνουν τα φροντιστήρια που θα δώσουν τις απαραίτητες γνώσεις υποδομής που τώρα πια το σχολείο όντως ΔΕΝ τις παρέχει.

Οι Πανεπιστημιακοί καθηγητές για να μπορέσουν να κάνουν μάθημα με φοιτητές που δεν έχουν γνώσεις υποδομής.

Κλείνοντας…

Έτσι όπως δημοσιεύθηκε δεν δουλεύει…απλά. Έχουμε πρόβλημα στην παιδεία λέμε σήμερα… αύριο θα λέμε Δεν έχουμε παιδεία, γιατί θα την έχουμε διαλύσει. Ελπίζω να μην είναι το τελικό κείμενο αυτό αλλά “κάποιες σκέψεις…” ή να κατάλαβαν “λάθος” αυτοί που το άκουσαν.

Σήμερα το πρωί μαζευτήκαμε στην Ένωση Ελλήνων Χημικών και είπαμε το “αυτονόητο” (πολύ πέραση έχει η φράση)… ότι αυτό είναι έκτρωμα. Και κάναμε το αυτονόητο… σκεφτήκαμε (κάτι πολύ συνηθισμένο για εμάς…για άλλους δεν ξέρω…) και λειτουργήσαμε με τον αυτονόητο τρόπο… ακούσαμε και τους συναδέλφους καθηγητές (από την ένωση Φυσικών ήταν παρόντες, ενώ οι Βιολόγοι έστειλαν “χαιρετισμό”) και τους πανεπιστημιακούς και μάθαμε τι γίνεται… και όπως είναι αυτονόητο…. βγάλαμε και κάποια συμπεράσματα και έχουμε και προτάσεις…

Μήπως λοιπόν από το “Μαρούσι” πρέπει να κάνουν το αυτονόητο…να καλέσουν τις αντίστοιχες ενώσεις των φυσικών επιστημών, να συζητήσουν και κυρίως να τις ακούσουν… (ουσιαστικά). Να μη βγει άλλο ένα “ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ” στο ποδάρι με θύματα την Ελληνική Παιδεία, αλλά και την Ελληνική Οικονομία. Γιατί – τώρα το σκέφτηκα – αν θέλουμε να ανοίξουμε θέσεις για νέους επιστήμονες στην Ελληνική αγορά μάλλον είναι “στρέβλωση”, να κλείσουμε τα Ελληνικά Πανεπιστήμια για να έρθουν οι νέοι επιστήμονες από τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Πολλά έγραψα. Διαβάστε τα, σκεφτείτε τα… πρόκειται για τα παιδιά μας αλλά και για εμάς τους ίδιους…

Μόλις μου έρθει το υλικό με κάποιες προτάσεις που ακούστηκαν από κάποιους συναδέλφους, θα τις δείτε και εσείς.

Τη καλησπέρα μου.

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ : Μόλις έμαθα τον σύνδεσμο για το άρθρο της ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ. Μπορείτε να το δείτε εδώ.

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ 2 : Μόλις το διάβασα… Ορισμός της έννοιας Δεξιότητα : Ο όρος δεξιότητα καλύπτει την απόκτηση και δυνατότητα εφαρμογής από τον εκπαιδευόμενο τεχνικών γνώσεων και εμπειρίας, που απαιτούνται για την άσκηση ενός έργου ή εργασίας. (Δηλαδή διεκπεραιωτικά… χωρίς να είναι ανάγκη να υπάρχουν γνώσεις υποδομής.)